[170] Atha nesaṃ yakkhānaṃ tejena ca paññāya ca atthāya ca aggo hemavato yathādhippetaṃ pucchitabbaṃ pucchanto "kismiṃ loko"ti imaṃ gāthamāha. Tassādipāde kisminti bhāvena bhāvalakkhaṇe bhummavacanaṃ, kismiṃ uppanne loko samuppanno hoti, ayaṃ hi ettha adhippāyo. Sattalokasaṅkhāraloke sandhāya

@4 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 5 cha.Ma. hotīti Pucchati. Kismiṃ kubbati santhavanti ahanti vā mamanti vā taṇhādiṭṭhisanthavaṃ kisamiṃ kubbati, adhikaraṇatthe bhummavacanaṃ. Kissa lokoti upayogatthe sāmivacanaṃ, kiṃ upādāya lokoti saṅkhyaṃ gacchatīti ayaṃ hi ettha adhippāyo. Kismiṃ lokoti bhāvena bhāvalakkhaṇādhikaraṇatthesu bhummavacanaṃ. Kismiṃ sati kena kāraṇena loko vihaññati pīḷīyati bādhīyatīti ayaṃ hi ettha adhippāyo.

[171] Atha bhagavā yasmā chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu uppannesu sattaloko ca dhanadhaññādivasena saṅkhāraloko ca uppanno hoti, yasmā cettha sattaloko tesveva chasu duvidhampi santhavaṃ karoti. Cakkhvāyatanaṃ vā hi "ahaṃ maman"ti gaṇhanto gaṇhāti avasesesu vā aññataraṃ. Yathāha "cakkhu attāti yo vadeyya, taṃ na upapajjatī"tiādi. Yasmā ca etāniyeva cha upādāya duvidhopi lokoti saṅkhyaṃ gacchati, yasmā ca tesveva chasu sati sattaloko dukkhapātubhāvena vihaññati, yathāha:-

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๗๓๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. เหมวตสูตร”