[188] Athassa bhagavā catūhi kāraṇehi paññālābhaṃ dassento "saddahāno"tiādimāha. Tassattho:- yena pubbabhāge kāyasucaritādippabhedena, aparabhāge ca sattattiṃsabodhipakkhiyabhedena dhammena arahanto buddhapaccekabuddhasāvakā nibbānaṃ pattā, taṃ saddahāno arahataṃ dhammaṃ nibbānapattiyā lokiyalokuttarapaññaṃ labhati. Tañca kho na saddhāmattakeneva yasmā pana saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsati, payirupāsanto sotaṃ odahati, ohitasoto dhammaṃ suṇāti, tasmā upasaṅkamanato pabhuti yāva dhammassavanena sussūsaṃ labhati. Kiṃ vuttaṃ hoti:- taṃ dhammaṃ saddahitvāpi ācariyupajjhāye kālena upasaṅkamitvā vattakaraṇena payirupāsitvā yadā payirupāsanāya ārādhitacittā kiñci vattukāmā honti, atha adhigatāya sotukāmatāya sotaṃ odahitvā suṇanto labhati. Evaṃ sussūsampi ca satiavippavāsena appamatto subhāsitadubbhāsitaññutāya vicakkhaṇo eva ca labhati, na itaro. Tenāha "appamatto vicakkhaṇo"ti.

Evaṃ yasmā saddhāya paññālābhasaṃvattanikaṃ paṭipadaṃ paṭipajjati, sussūsāya sakkaccaṃ paññāyādhigamūpāyaṃ suṇāti, appamādena gahitaṃ na sammussati, vicakkhaṇatāya anūnādhikamaviparītañca gahetvā vitthārikaṃ karoti. Sussūsāya vā ohitasoto paññāpaṭilābhahetuṃ dhammaṃ suṇāti, appamādena sutvā dhammaṃ dhāreti, vicakkhaṇatāya dhatānaṃ dhammānaṃ atthamupaparikkhati, athānupubbena paramatthaṃ sacchikaroti, tasmā bhagavā "kathaṃ su labhate paññan"ti puṭṭho imāni cattāri kāraṇāni dassento imaṃ gāthamāha "saddahāno .pe. Vicakkhaṇo"ti.

[189] Idāni tato pare tayo pañhe vissajjento "patirūpakārī"ti imaṃ gāthamāha. Tattha desakālādīni ahāpetvā lokiyassa lokuttarassa vā

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๗๗๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. อาฬวกสูตร”