Niṭṭhitā khantī cāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā.

[270] Idāni tapo cāti ettha pāpake akusale dhamme tapatīti taPo. Brahmaṃ cariyanti brahmacariyaṃ, brahmānaṃ vā cariyaṃ brahmacariyaṃ. Seṭṭhacariyanti vuttaṃ hoti. Ariyasaccānaṃ dassanaṃ ariyasaccāna dassanaṃ. Ariyasaccāni dassanantipi eke, taṃ na sundaraṃ. Nikkhantaṃ vānatoti nibbānaṃ, sacchikaraṇaṃ sacchikiriyā, nibbānassa sacchikiriyā nibbānasacchikiriyā. Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā.

Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā:- tapo nāma abhijjhādomanassādīnaṃ tapanato indriyasaṃvaro, kosajjassa vā tapanato vīriyaṃ. Tena hi samannāgato puggalo ātāpīti vuccati. Svāyaṃ abhijjhādippahānajhānādipaṭilābhahetuto "maṅgalan"ti veditabbo.

Brahmacariyaṃ nāma methunaviratisamaṇadhammasāsanamaggānaṃ adhivacanaṃ. Tathā hi "abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hotī"ti evamādīsu methunavirati brahmacariyanti

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๔,๐๑๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. มงคลสูตร”