@4 cha.Ma. lomahaṃsasamuṭṭhāpanato 5 cha.Ma. kusalamano Kāraṇaṃ paṭikkhipanto āha "itonidānā itojā ito samuṭṭhāyā"ti. Saddasiddhi cettha purimagāthāya vuttanayeneva veditabbā.

[275-6] Evaṃ te pañhe vissajjetvā idāni yvāyaṃ "itonidānā"ti- ādīsu "attabhāvanidānā attabhāvato jātā attabhāvato samuṭṭhāyā"ti attho vutto, taṃ sādhento āha "snehajā attasambhūtā"ti. Ete hi sabbe rāgādayo vitakkapariyosānā taṇhāsnehena jātā, tathā jāyantā ca pañcupādānakkhandhabhede attabhāvapariyāye attani sambhūtā. Tenāha "snehajā attasambhūtā"ti. Idāni tadatthajotikaṃ upamaṃ karoti "nigrodhasseva khandhajā"ti tattha khandhesu jātā khandhajā, pārohānametaṃ adhivacanaṃ. Kiṃ vuttaṃ hoti? yathā nigrodhassa khandhajā nāma pārohā āporasasinehe sati jāyanti, jāyantā ca tasmiṃyeva nigrodhe tesu tesu sākhappabhedesu sambhavanti, evametepi rāgādayo ajjhattataṇhāsinehe sati jāyanti, jāyantā ca tasmiṃyeva attabhāve tesu tesu cakkhvādibhedesu dvārārammaṇavatthūsu sambhavanti, tasmā veditabbametaṃ "attabhāvanidānā attabhāvajā attabhāvasamuṭṭhānā ca ete"ti.

Avasesadiyaḍḍhagāthāya pana ayaṃ sabbasaṅgāhikā atthavaṇṇanā:- evaṃ attasambhūtā ca ete puthū visattā kāmesu. Rāgopi hi pañcakāmaguṇikādivasena, dosopi āghātavatthādivasena, aratiādayopi tassa tasseva pabhedassa vasenāti sabbathā sabbepime kilesā puthū anekappakārā hutvā vatthudvārārammaṇādivasena tesu tesu vatthukāmesu tathā tathā visattā laggā laggitā saṃsibbitvā ṭhitā. Kimiva? māluvāva vitatā vane, yathā vane vitatā māluvā tesu tesu rukkhassa sākhappasākhādibhedesu visattā honti laggā laggitā saṃsibbitvā