[459-60] Evaṃ attānaṃ āvikatvā idāni "evaṃ oḷārikaliṅgampi disvā pucchitabbāpucchitabbaṃ na jānāsī"ti brāhmaṇassa upārambhaṃ āropento āha "saṅghāṭivāsī .pe. Gottapañhan"ti. Ettha ca chinnasaṅghaṭitaṭṭhena tīṇipi cīvarāni "saṅghāṭī"ti adhippetāni, tāni nivāseti paridahatīti saṅghāṭivāSī. Agahoti ageho, nittaṇhoti adhippāyo. Nivāsāgāraṃ pana bhagavato jetavane mahāgandhakuṭikarerimaṇḍalamāḷakosambakuṭicandanamālādianekappakāraṃ, taṃ sandhāya na yujjati. Nivuttakesoti apagatakeso ohāritakesamassūti vuttaṃ hoti. Abhinibbutattoti atīva vūpasantapariḷāhacitto, guttacitto vā. Alimpamāno idha māṇavehīti upakaraṇasinehassa pahīnattā manussehi alitto asaṃsaṭṭho ekantavivitto. Akallaṃ maṃ brāhmaṇāti yvāhaṃ evaṃ saṅghāṭivāsī .pe. Alimpamāno idha māṇavehi kimatthaṃ brāhmaṇa pākatikāni nāmagottāni atītapabbajitaṃ samānaṃ appatirūpaṃ gottapañhaṃ pucchasīti.

Evaṃ vutte upārambhaṃ mocento brāhmaṇo āha:- pucchanti ve bho brāhmaṇā brāhmaṇehi saha "brāhmaṇo no bhavan"ti. Tattha brāhmaṇo noti brāhmaṇo nūti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti:- nāhaṃ bho akallaṃ pucchāmi. Amhākaṃ hi brāhmaṇasamaye brāhmaṇā brāhmaṇehi saha samāgantvā "brāhmaṇo nu bhavaṃ, bhāradvājo nu bhavan"ti evaṃ jātimpi gottampi pucchanti evāti.

[461-2] Evaṃ vutte bhagavā brāhmaṇassa cittamudubhāvakaraṇatthaṃ mantesu attano pakataññutaṃ pakāsento āha "brāhmaṇo hi ce tvaṃ brūsi

Catuvīsatakkharan"ti. Tassattho:- sace tvaṃ "brāhmaṇo ahan"ti brūsi, mañca abrāhmaṇaṃ brūsi, tasmā bhavantaṃ sāvittiṃ pucchāmi yaṃ tipadaṃ catuvīsatakkharaṃ, taṃ me brūhīti. Ettha ca bhagavā paramatthavedānaṃ tiṇṇaṃ piṭakānaṃ ādibhūtaṃ paramatthabrāhmaṇehi sabbabuddhehi pakāsitaṃ atthasampannaṃ byañjanasampannañca "buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmī"ti imaṃ ariyasāvittiṃ sandhāya pucchati. Yadipi hi brāhmaṇo aññaṃ vadeyya, addhā naṃ bhagavā "nāyaṃ brāhmaṇa ariyassa vinaye sāvittīti vuccatī"ti tassa asārakattaṃ dassetvā idheva patiṭṭhapeyya. Brāhmaṇo pana "sāvittiṃ pucchāmi tipadaṃ catuvīsatakkharan"ti idaṃ attano samayasiddhaṃ sāvittilakkhaṇabyañjanakaṃ brahmassarena nicchāritaṃ vacanaṃ sutvāva "addhāyaṃ samaṇo brāhmaṇasamaye niṭṭhaṅgato, ahaṃ pana aññāṇena `abrāhmaṇo ayan'ti paribhaviṃ, sādhurūpo mantapāragū brāhmaṇova eso"ti niṭṭhaṃ gantvā "handa naṃ yaññavidhiṃ dakkhiṇeyyavidhiñca pucchāmī"ti tamatthaṃ pucchanto "kiṃ nissitā .pe. Loke"ti idampi visamagāthāpadadvayamāha. Tassattho:- kiṃ nissitā kimadhippāyā kiṃ patthentā isayo ca khattiyā ca brāhmaṇā ca aññe ca manujā devatānaṃ atthāya yaññaṃ akappayiṃsu. Yaññamakappayiṃsūti makāro padasandhikaro. Akappayiṃsūti saṃvidahiṃsu akaṃsu. Puthūti bahū annapānadānādinā bhedena anekappakāre, puthū vā isayo manujā khattiyā brāhmaṇā ca kiṃnissitā yaññamakappayiṃsu, kathaṃ nesaṃ taṃ kammaṃ samijjhatīti iminā adhippāyena pucchati.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๔,๑๘๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. สุนทริกสูตร”