@3 abhi.saṅ. 34/596/182 4 cha.Ma.,i. ca-saddo na dissati Brahmakkhettaṃ, yaṃ dibbaṃ dvādasāyatanabhedaṃ tathā mānusakañca, yañca brahmakkhettaṃ chaḷāyatane cakkhvāyatanādidvādasāyatanabhedaṃ, taṃ sabbampi vijeyya, viceyya vā. Yato yadetaṃ sabbesaṃ khettānaṃ mūlabandhanaṃ avijjābhavataṇhādi, tasmā sabbakkhettamūlabandhanā pamutto. Evametesaṃ khettānaṃ vijitattā vicinitattā vā khettajino nāma hoti, tasmā "khettānī"ti imāya gāthāya paṭhamapañhaṃ byākāsi. Tattha keci "kammaṃ khettaṃ, viññāṇaṃ bījaṃ, taṇhā sineho"ti vacanato kammāni khettānīti vadanti. Dibbaṃ mānusakañca brahmakkhettanti ettha ca devūpagaṃ kammaṃ dibbaṃ, manussūpagaṃ kammaṃ mānusakaṃ, brahmūpagaṃ kammaṃ brahmakkhettanti vaṇṇayanti. Sesaṃ vuttanayameva.

[531] Yasmā pana sakaṭṭhena kosasadisattā "kosānī"ti kammāni vuccanti, tesañca lunanā samucchedanā kusalo hoti, tasmā tamatthaṃ dassento "kosānī"ti gāthāya dutiyapañhaṃ byākāsi. Tassattho:- lokiyalokuttaravipassanāya visayato kiccato ca aniccādibhāvena kusalākusalakammasaṅkhātāni kosāni viceyya kevalāni, visesato pana saṅgahetubhūtaṃ aṭṭhakāmāvacarakusalacetanābhedaṃ dibbaṃ mānusakañca navamahaggatakusalacetanābhedañca brahmakosaṃ viceyya, tato imāya maggabhāvanāya avijjābhavataṇhādibhedā sabbakosānaṃ mūlabandhanā pamutto evametesaṃ kosānaṃ lunanā "kusalo"ti pavuccati, tathattā tādī ca hotīti. Atha vā sattānaṃ dhammānañca nivāsanaṭṭhena asikosasadisattā "kosānī"ti tayo bhavā dvādasāyatanāni ca veditabbāni. Evamettha yojanā kātabbā.

[532] Yasmā ca na kevalaṃ paṇḍatīti imināva "paṇḍito"ti vuccati, apica kho pana paṇḍarāni ito upagato pavicayapaññāya allīnotipi

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๔,๒๑๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. สภิยสูตร”