Atha brāhmaṇo buddhasaddaṃ sutvā "kinnu kho so saccameva buddho, udāhu nāmamattamevassa buddho"ti vīmaṃsitukāmo cintesi, abhāsi eva vā "āgatāni kho pana .pe. Vivaṭṭacchado"ti. Tattha mantesūti vedesu. Tathāgato kira uppajjissatīti paṭikacceva suddhāvāsadevā brāhmaṇavesena lakkhaṇāni pakkhipitvā vede vācenti "tadanusārena mahesakkhā sattā tathāgataṃ jānissantī"ti. Tena pubbe vedesu mahāpurisalakkhaṇāni āgacchanti. Parinibbute pana tathāgate kamena antaradhāyanti, tena etarahi natthi. Mahāpurisassāti paṇidhisamādāna- ñāṇasamādādiguṇamahato purisassa. Dveva gatiyoti dve eva niṭṭhā. Kāmañcāyaṃ gatisaddo "pañca kho imā sāriputta gatiyo"tiādīsu bhavabhede, "gatī migānaṃ

@3 ka....ñāṇādiguṇamahato 4 Ma.mū. 12/153/113 Pavanan"tiādīsu nivāsaṭṭhāne, "evaṃ adhimattagatimanto"tiādīsu paññāyaṃ, "gatigatan"tiādīsu visaṭabhāve vattati. Idha pana niṭṭhāyaṃ veditabbo. Tattha kiñcāpi yehi lakkhaṇehi samannāgato rājā hoti cakkavatti. Na tehi buddho. Jātisāmaññato pana tāniyevatānīti vuccanti. Tasmā vuttaṃ "yehi samannāgatassā"ti.

Sace agāraṃ ajjhāvasatīti yadi agāre vasati. Rājā hoti cakkavattīti catūhi acchariyadhammehi saṅgahavatthūhi ca lokaṃ rañjanato rājā. Cakkaratanaṃ vatteti, catūhi sampatticakkehi vattati, tehi ca paraṃ vatteti, parahitāya ca iriyāpathacakkānaṃ vatto etasmiṃ atthīti cakkavatti. Ettha ca rājāti sāmaññaṃ, cakkavattīti visesanaṃ. Dhammena caratīti dhammiko, ñāyena samena vattatīti attho. Dhammena rajjaṃ labhitvā rājā jātoti dhammarājā. Parahitadhammakaraṇena vā dhammiko, attahitadhammakaraṇena dhammarājā. Caturantāya issaroti cāturanto, catusamuddarantāya catubbidhadīpavibhūsitāya ca paṭhaviyā issaroti attho. Ajjhattaṃ kodhādipaccatthike bahiddhā ca sabbarājāno vijesīti vijitāvī. Janapadatthāvariyappattoti janapade ruvabhāvaṃ thāvarabhāvaṃ patto, na sakkā kenaci cāletuṃ, janapado vā tamhi thāvariyaṃ patto anussuko sakakammani rato acalo asampavedhītipi janapadatthāvariyappatto.