11. Nālakasuttavaṇṇanā

[685] Ānandajāteti nālakasuttaṃ. Kā uppatti? padumuttarassa kira bhagavato sāvakaṃ moneyyapaṭipadaṃ paṭipannaṃ disvā tathattaṃ abhikaṅkhamāno tato pabhuti kappasatasahassaṃ pāramiyo pūretvā asitassa isino bhāgineyyo nālako nāma tāpaso bhagavantaṃ dhammacakkappavattitadivasato sattame divase "aññātametan"ti- ādīhi dvīhi gāthāhi moneyyapaṭipadaṃ pucchi, tassa bhagavā "moneyyaṃ te upaññissan"tiādinā nayena taṃ byākāsi. Parinibbute pana bhagavati saṅgītiṃ karontenāyasmatā mahākassapena āyasmā ānando tameva moneyyapaṭipadaṃ puṭṭho yena yadā ca samādapito nālako bhagavantaṃ pucchi, taṃ sabbaṃ pākaṭaṃ katvā dassetukāmo "ānandajāte"tiādikā vīsati vatthugāthāyo vatvā abhāsi. Taṃ sabbampi "nālakasuttan"ti vuccati.

Tattha ānandajāteti samiddhijāte vuḍḍhippatte. Patīteti tuṭṭhe. Atha vā ānandajāteti pamudite. Patīteti somanassajāte. Sucivasaneti akiliṭṭhavasane. Devānaṃ hi kapparukkhanibbattāni nivasanāni rajaṃ vā malaṃ vā na gaṇhanti. Dussaṃ gahetvāti idha dussasadisattā "dussan"ti laddhavohāraṃ dibbaṃ vatthaṃ ukkhipitvā. Asito isīti kaṇhasarīravaṇṇattā evaṃladdhanāmo isi. Divāvihāreti divāvihāraṭṭhāne. Sesaṃ padato uttānameva.

Sambandhato pana:- ayaṃ kira suddhodanassa pitu sīhahanurañño purohito suddhodanassāpi anabhisittakāle sippācariyo hutvā abhisittakāle purohitoyeva ahosi tassa sāyaṃ pātaṃ rājupaṭṭhānaṃ āgatassa rājā daharakāle viya nipaccakāraṃ akatvā añjalikammamattameva karoti. Dhammatā kiresā pattābhisekānaṃ