[709] Idāni araññapaṭibaddhakilesappahānaṃ dassento "uccāvacā"ti gāthamāha. Tassattho:- araññasaññite dāyepi iṭṭhāniṭṭhavasena uccāvacā nānappakārā ārammaṇā niccharanti, cakkhvādīnaṃ āpāthamāgacchanti, te ca kho aggisikhūpamā pariḷāhajanakaṭṭhena. Yathā vā dayhamāne pavane aggisikhā nānappakāratāya uccāvacā niccharanti sadhūmāpi vidhūmāpi nīlāpi pītāpi rattāpi khuddakāpi mahantāpi, evaṃ sīhabyagghamanussāmanussavividhavihaṅgavirutapupphaphala- pallavādibhedavasena nānappakāratāya dāye uccāvacā ārammaṇā niccharanti bhiṃsanakāpi abhiṃsanakāpa rajanīyāpi lobhanīyāpi dosanīyāpi mohanīyāpi. Tenāha "uccāvacā niccharanti, dāye aggisikhūpamā"ti. Evaṃ niccharantesu ca uccāvacesu ārammaṇesu yā kāci uyyānavanacārikaṃ gatā samānā pakatiyā vā pavanacāriniyo kaṭṭhahārikādayo rahogataṃ disvā hasitalapitaruditadunnivatthādīhi nāriyo muniṃ palobhenti, tā su taṃ mā palobhayunti tā nāriyo taṃ mā palobhayuṃ. Yathā nappalobhenti, tathā karohīti vuttaṃ hoti.

[710-11] Evamassa bhagavā gāme ca araññe ca paṭipattividhiṃ dassetvā idāni sīlasaṃvaraṃ dassento "virato methunā dhammā"ti gāthādvayamāha.

@3 cha.Ma. vane 4 cha.Ma. vanacāriniyo 5 cha.Ma. palobhayuṃ Tattha hitvā kāme varāvareti methunadhammato avasesepi sundare asundare ca pañcakāmaguṇe hitvā. Tappahānena hi methunavirati susampannā hoti. Tenāha "hitvā kāme varāvare"ti. Ayamettha adhippāyo. "aviruddho"tiādīni pana padāni "na haneyya na ghātaye"ti ettha vuttāya pāṇātipātāveramaṇiyā sampatti- dassanatthaṃ vuttāni. Tatrāyaṃ saṅkhepavaṇṇanā:- parapakkhiyesu pāṇesu aviruddho, attapakkhiyesu asāratto, sabbepi sataṇhanittaṇhatāya tasathāvare pāṇe jīvitukāmatāya amaritukāmatāya sukhakāmatāya dukkhapaṭikūlatāya ca "yathā ahaṃ tathā ete"ti attasamānatāya tesu virodhaṃ vinento teneva pakārena "yathā ete tathā ahan"ti paresaṃ samānatāya ca attani anurodhaṃ vinento evaṃ ubhayathāpi anurodhavirodhavippahīno hutvā maraṇapaṭikūlatāya attānaṃ upamaṃ katvā pāṇesu ye keci tase vā thāvare vā pāṇe na haneyya sāhatthikādīhi payogehi, na ghātaye āṇattikādīhīti.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๔,๓๒๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๑. นาลกสูตร”