Kimpana tanti? kimaññaṃ siyā aññatra tadadhigamupāyato, kāmañcetaṃ Karaṇārahatthena sikkhattayadīpakena ādipadeneva vuttaṃ. Tathā hi tassa atthavaṇṇanāya avocumha "atthi karaṇīyaṃ, atthi akaraṇīyaṃ. Tattha saṅkhepato sikkhattayaṃ karaṇīyan"ti. Atisaṅkhepena desitattā pana tesaṃ bhikkhūnaṃ kehici viññātaṃ, kehici na viññātaṃ. Tato yehi na viññātaṃ, tesaṃ viññāpanatthaṃ yaṃ visesato āraññikena bhikkhunā kātabbaṃ, taṃ vitthārento "sakko ujū ca suhujū ca, suvaco cassa mudu anatimānī"ti imaṃ tāva upaḍḍhagāthamāha.

Kiṃ vuttaṃ hoti? santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmo, lokiyapaññāya Vā taṃ abhisamecca tadadhigamāya paṭipajjamāno āraññiko bhikkhu dutiyacatutthapadhāniyaṅga- samannāgamena kāye ca jīvite ca anapekkho hutvā saccapaṭivedhāya paṭipajjituṃ sakko assa, tathā kasiṇaparikammavattasamādānādīsu attano pattacīvarapaṭisaṅkharaṇādīsu ca yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tesu aññesu ca evarūpesu sakko assa tadakkho analaso samattho. Sakko hontopi ca tatiyapadhāniyaṅga- samannāgamena uju assa. Uju hontopi ca sakiṃujubhāvena daharakāle vā ujubhāvena santosaṃ anāpajjitvā yāvajīvaṃ punappunaṃ asithilakaraṇena suṭṭhutaraṃ uju

Asantaguṇassa vā anāvikaraṇena uju, asantaguṇena uppannassa lābhassa anadhivāsanena suhuju. Evaṃ ārammaṇalakkhaṇūpanijjhānehi purimadvayatatiyasikkhāhi payogāsayasuddhīhi ca uju ca suhuju ca assa.

Na kevalañca uju ca suhuju ca, apica pana suvaco ca assa. Yo hi puggalo "idaṃ na kātabban"ti vutto "kinte diṭṭhaṃ, kinte sutaṃ, ko me hutvā vadasi, kiṃ upajjhāyo ācariyo sandiṭṭho sambhatto"ti vā vadati tuṇhībhāvena vā viheṭheti sampaṭicchitvā na tathā karoti, so visesādhigamassa dūre hoti. Yo pana ovadiyamāno "sādhu bhante suṭṭhu vuttaṃ, attano vajjaṃ nāma duddasaṃ hoti, punapi maṃ evarūpaṃ disvā vadeyyātha anukampaṃ upādāya, cirassaṃ me tumhākaṃ santikāva ovādo laddho"ti vadati, yathānusiṭṭhañca paṭipajjati, so visesādhigamassa avidūre hoti. Tasmā evaṃ parassa vacanaṃ sampaṭicchitvā karonto suvaco ca assa.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๕๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. กรณียเมตตสูตร”