adhammo nirayaṃ neti dhammo pāpeti suggatinti ayaṃ guṇadhammo nāma. "dhammaṃ vo bhikkhave desessāmi ādikalyāṇanti ayaṃ desanādhammo nāma. "idha pana bhikkhave ekacce kulaputtā dhammaṃ pariyāpuṇanti suttaṃ geyyanti ayaṃ pariyattidhammo nāma. "tasmiṃ kho pana samaye dhammā honti, khandhā hontīti ayaṃ nissattadhammo nāma. Nijjīvadhammotipi eseva
Nayo. Tesu imasmiṃ ṭhāne nissattanijjīvadhammo adhippeto. So atthato tayo arūpino khandhā "vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandhoti. Ete hi, mano pubbaṅgamo etesanti manopubbaṅgamā nāma. "kathaṃ panetehi saddhiṃ ekavatthuko ekārammaṇo apubbaṃ acarimaṃ ekakkhaṇe uppajjamāno mano pubbaṅgamo nāma hotīti. Uppādappaccayatthena. Yathā hi bahūsu ekato gāmaghātādikammāni karontesu, "ko tesaṃ pubbaṅgamoti vutte, yo tesaṃ paccayo hoti, yaṃ nissāya te taṃ kammaṃ karonti; so datto vā matto vā "tesaṃ pubbaṅgamoti vuccati; evaṃ sampadamidaṃ veditabbaṃ. Iti uppādappaccayatthena mano pubbaṅgamo etesanti manopubbaṅgamā. Na hi te, mane anuppajjante, uppajjituṃ sakkonti. Mano pana, ekaccesu cetasikesu anuppajjantesupi, uppajjatiyeva. Adhipativasena pana mano seṭṭho etesanti manoseṭṭhā. Yathā hi corādīnaṃ corajeṭṭhakādayo adhipatino seṭṭhā; tathā tesampi manoti manoseṭṭhā. Yathā pana dāruādīhi nipphannāni tāni tāni bhaṇḍāni dārumayādīni nāma honti; tathā etepi manato nipphannattā manomayā nāma. Paduṭṭhenāti: āgantukehi abhijjhādīhi dosehi paduṭṭhena. Pakatimano hi bhavaṅgacittaṃ. Taṃ appaduṭṭhaṃ, yathā hi pasannaṃ udakaṃ āgantukehi nīlādīhi upakkiliṭṭhaṃ nīlodakādibhedaṃ hoti, na ca navaṃ udakaṃ nāpi purimaṃ pasannaudakameva; tathā tampi āgantukehi abhijjhādīhi dosehi paduṭṭhaṃ hoti, na ca navaṃ cittaṃ, Nāpi purimaṃ bhavaṅgacittameva. Tenāha bhagavā "pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ. Tañca kho āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhanti. Evaṃ manasā ce paduṭṭhena. Bhāsati vā karoti vāti: so bhāsamāno catubbidhaṃ vacīduccaritameva bhāsati, karonto tividhaṃ kāyaduccaritameva karoti, abhāsanto akaronto tāya abhijjhādīhi paduṭṭhamānasatāya tividhaṃ manoduccaritaṃ pūreti. Evamassa dasa akusalakammapathā pāripūriṃ gacchanti. Tato naṃ dukkhamanvetīti: tato tividhaduccaritato taṃ puggalaṃ dukkhamanveti: duccaritānubhāvena catūsu apāyesu vā manussesu vā tamattabhāvaṃ gacchantaṃ kāyavatthukampi itaravatthukampīti iminā pariyāyena kāyikacetasikaṃ vipākadukkhaṃ anugacchati. Yathākiṃ? cakkaṃva vahato padanti: dhure yuttassa dhuraṃ vahato balivaddassa padaṃ cakkaṃ viya. Yathā hi so ekaṃpi divasaṃ dvepi pañcapi dasapi aḍḍhamāsaṃpi vahanto cakkaṃ nivattetuṃ jahituṃ na sakkoti; athakhvassa purato atikkamantassa yugaṃ gīvaṃ bādhati, pacchato paṭikkamantassa cakkaṃ ūrumaṃsaṃ paṭihanti; imehi dvīhi kāraṇehi bādhantaṃ cakkaṃ tassa padānupadikaṃ honti, tatheva manasā paduṭṭhena tīṇi duccaritāni pūretvā ṭhitaṃ puggalaṃ nirayādīsu tattha tattha gataṭṭhānesu duccaritamūlakaṃ kāyikampi cetasikampi dukkhaṃ anubandhatīti.