bhojanamhi ca mattaññuṃ saddhaṃ āraddhavīriyaṃ

taṃ ve nappasahatī māro, vāto selaṃva pabbatanti.

Tattha subhānupassinti: subhaṃ anupassantaṃ. "iṭṭhārammaṇe mānasaṃ vissajjetvā viharantanti attho. Yo hi puggalo nimittaggāhaṃ anubyañjanaggāhaṃ gaṇhanto "nakhā sobhaṇāti gaṇhāti, "aṅguliyo sobhaṇāti gaṇhāti, "hatthā pādā jaṅghā ūrū kaṭi udaraṃ thanā gīvā oṭṭho dantā mukhaṃ nāsā akkhīni kaṇṇā bhamukā lalāṭaṃ kesā sobhaṇāti gaṇhāti, "kesā lomā nakhā dantā taco sobhaṇoti gaṇhāti, "vaṇṇo subho, saṇṭhānaṃ subhanti gaṇhāti; Ayaṃ subhānupassī nāma; taṃ evaṃ subhānupassiṃ viharantaṃ. Indriyesūti: cakkhādīsu chasu indriyesu. Asaṃvutnti; cakkhudvārādīni arakkhantaṃ. Amattaññunti: pariyesanamattā paṭiggahaṇamattā paribhogamattāti imissā mattāya ajānanato bhojanamhi amattaññuṃ. Apica "paccavekkhaṇamattā vissajjanamattāti imissāpi mattāya ajānanato amattaññuṃ. "idaṃ bhojanaṃ dhammikaṃ, idaṃ adhammikantipi ajānantaṃ. Kusītanti: kāmabyāpādavihiṃsāvitakkavasikatāya kusītaṃ. Hīnavīriyanti: nibbīriyaṃ catūsu iriyāpathesu vīriyakaraṇavirahitaṃ.

Pasahatīti: abhibhavati ajjhottharati. Vāto rukkhaṃva dubbalanti: balavavāto chinnataṭe jātaṃ dubbalarukkhaṃ viya. "yathā hi so vāto tassa rukkhassa pupphaphalapallavādīnipi pāteti, khuddakasākhāpi bhañjati, mahāsākhāpi bhañjati, samūlaṃpi taṃ rukkhaṃ ubbattetvā uddhamūlaṃ adhosākhaṃ katvā gacchati; evameva evarūpaṃ puggalaṃ anto uppanno kilesamāro pasahati; balavavāto dubbalarukkhassa pupphaphalapallavādipātanaṃ viya khuddānukhuddakāpattiāpajjanaṃpi karoti, khuddakasākhābhañjanaṃ viya nissaggiyādiāpattiāpajjanaṃpi karoti, mahāsākhābhañjanaṃ viya terasasaṅghādisesāpajjanaṃpi karoti, ubbattetvā uddhamūlaṃ heṭṭhāsākhaṃ katvā pātanaṃ viya pārājikāpattiāpajjanaṃpi karoti, svākkhātasāsanā nīharitvā katipāheneva gihibhāvaṃ pāpeti; evarūpaṃ puggalaṃ kilesamāro attano vase vattetīti attho.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๖๑๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. ยมกวรรค”