Atīte bārāṇasīnagaravāsī eko māṇavo takkasilaṃ gantvā sippuggahaṇatthāya disāpāmokkhassācariyassa dhammantevāsiko hutvā pañcannaṃ māṇavakasatānaṃ antare ativiya ācariyassa upakārako ahosi, pādaparikammādīni sabbakiccāni karoti; dandhatāya pana kiñci uggaṇhituṃ na sakkoti. Ācariyo "ayaṃ mama bahupakāro, sikkhāpessāmi nanti vāyamantopi kiñci sikkhāpetuṃ na sakkoti. So ciraṃ vasitvā ekaṃ gāthaṃpi uggaṇhituṃ asakkonto ukkaṇṭhitvā "gamissāmīti ācariyaṃ āpucchi. Ācariyo cintesi "ayaṃ mayhaṃ upakārako, paṇḍitabhāvamassa paccāsiṃsāmi, na ca naṃ kātuṃ sakkomi; avassaṃ mayā imassa paccupakāro kātabbo, ekamassa mantaṃ bandhitvā dassāmīti. So taṃ araññaṃ netvā "ghaṭesi ghaṭesi, kiṃkāraṇā ghaṭesi; ahaṃpi taṃ jānāmi jānāmīti imaṃ mantaṃ bandhitvā uggaṇhāpento anekasatakkhattuṃ parivattāpetvā "paññāyati teti pucchitvā, "āma paññāyatīti vutte, "dandhena nāma vāyāmaṃ katvā paguṇaṃ kataṃ sippaṃ na palāyatīti ācikkhitvā maggaparibbayaṃ datvā "gaccha imaṃ mantaṃ nissāya jīvissasi, apalāyanatthāya panassa niccaṃ sajjhāyaṃ kareyyāsīti vatvā taṃ uyyojesi. Athassa bārāṇasīsampattakāle "putto me sippaṃ sikkhitvā āgatoti mātā mahāsakkārasammānamakāsi.

Tadā bārāṇasīrājā "atthi nu kho me kāyakammādīsu koci dosoti paccavekkhanto attano aruccanakaṃ kiñci kammaṃ adisvā "attano vajjannāma attano na paññāyati, paresaṃ paññāyati; nāgarānaṃ pariggaṇhissāmīti cintetvā sāyaṃ aññātakavesena nikkhamitvā "sāyamāsaṃ bhuñjitvā nisinnamanussānaṃ kathāsallāpo nāma nānappakārako hoti; sacāhaṃ adhammena rajjaṃ kāremi, `pāpena adhammikaraññā daṇḍabaliādīhi hatamhāti vakkhanti; sace dhammena kāremi, `dīghāyuko no hotu rājātiādīni vatvā mama guṇaṃ kathessantīti tesaṃ tesaṃ gehānaṃ bhittianusārena vicari. Tasmiṃ khaṇe ummaṅgacorā dvinnaṃ gehānaṃ antare ummaṅgaṃ bhindanti ekaummaṅgeneva dve gehāni pavisanatthāya. Rājā te disvā gehacchāyāya aṭṭhāsi. Tesaṃ ummaṅgaṃ bhinditvā gehaṃ pavisitvā bhaṇḍānaṃ olokanakāle māṇavo pabujjhitvā taṃ mantaṃ sajjhāyanto "ghaṭesi ghaṭesi, kiṃkāraṇā ghaṭesi; ahaṃpi taṃ jānāmi jānāmīti āha. Te taṃ sutvā "iminā kiramha ñātā, idāni no nāsessatīti nivatthavatthānipi chaḍḍetvā bhītā sammukhasammukhaṭṭhāneneva palāyiṃsu. Rājā te palāyante disvā itarassa ca mantaṃ sajjhāyantassa saddaṃ sutvā nāgarānaṃ pariggaṇhitvā nivesanaṃ pāvisi; vibhātāya pana rattiyā pātova ekaṃ purisaṃ pakkositvā āha "gaccha bhaṇe asukavīthiyaṃ asukasmiṃ nāma gehe ummaṅgo bhinno, tattha takkasilato sippaṃ uggaṇhitvā āgatamāṇavo atthi; taṃ ānehīti. So gantvā "rājā taṃ pakkosatīti vatvā māṇavaṃ ānesi. Atha naṃ rājā āha

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗๕๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อัปปมาทวรรค”