5. Bālavaggavaṇṇanā

1. Aññatarapurisavatthu. (45)

"dīghā jāgarato rattīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto pasenadikosalañceva aññatarañca purisaṃ ārabbha kathesi.

Rājā kira pasenadikosalo ekasmiṃ chaṇadivase alaṅkatappaṭiyattaṃ sabbasetaṃ ekaṃ puṇḍarīkaṃ nāma hatthiṃ āruyha mahantena rājānubhāvena nagaraṃ padakkhiṇaṃ karoti. Ussāraṇāya vattamānāya, leḍḍudaṇḍādīhi pothiyamāno mahājano palāyanto gīvaṃ parivattetvāpi oloketiyeva. Rājūnaṃ kira sudinnadānassetaṃ phalaṃ. Aññatarassāpi duggatapurisassa bhariyā sattabhūmikassa pāsādassa uparimatale ṭhitā ekaṃ vātapānassa kavāṭaṃ vivaritvā rājānaṃ oloketvāva apagacchi. Rañño puṇṇacando valāhakantaraṃ paviṭṭho viya upaṭṭhāsi. So tassā paṭibaddhacitto hatthikkhandhato patanākārappatto viya hutvā khippaṃ nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā antepuraṃ pavisitvā ekaṃ vissāsikaṃ amaccaṃ āha "asukaṭṭhāne te mayā olokitapāsādo diṭṭhoti. "āma devāti. "tatthekaṃ itthiṃ addasāti. "addasaṃ devāti. "gaccha, tassā sassāmikaassāmikabhāvaṃ jānāhīti. So gantvā tassā sassāmikabhāvaṃ ñatvā āgantvā rañño "sassāmikāti ārocesi. Atha raññā "tenahi tassā sāmikaṃ pakkosāhīti vutte, so gantvā "ehi bho, rājā taṃ pakkosatīti āha. So "bhariyaṃ me nissāya bhayena uppannena bhavitabbanti cintetvā rañño āṇaṃ paṭibāhituṃ asakkonto gantvā rājānaṃ vanditvā aṭṭhāsi. Atha naṃ rājā "maṃ upaṭṭhāhīti āha. "alaṃ deva, ahaṃ attano kammaṃ katvā tumhākaṃ suṅkaṃ dadāmi, sā eva me jīvikā hotūti. "tava suṅkena mayhaṃ attho natthi, ajjato paṭṭhāya maṃ upaṭṭhāhīti tassa phalakañca āvudhañca dāpesi. Evaṃ kirassa ahosi "kañcidevassa dosaṃ āropetvā ghātetvā bhariyaṃ gaṇhissāmīti. Atha naṃ so maraṇabhayabhīto appamatto hutvā upaṭṭhāsi. Rājā tassa vivaraṃ apassanto, kāmapariḷāhe vaḍḍhante 1-, "ekamassa dosaṃ āropetvā rājāṇaṃ karissāmīti taṃ pakkosāpetvā evamāha "ambho ito pañcayojanamatthake nadiyā asukaṭṭhānaṃ nāma gantvā sāyaṃ mama nahānavelāya kumuduppalāni ceva aruṇavatīmattikañca āhara, sace tasmiṃ khaṇe nāgaccheyyāsi, āṇaṃ te karissāmīti. Sevako kira catūhipi dāsehi kiliṭṭhataro. Dhanakkītādayo hi dāsā "sīsaṃ me rujjati, piṭṭhi me rujjatīti vatvā acchituṃ labhanti. Sevakassetaṃ natthi, āṇattakammaṃ kātumeva vaṭṭati; tasmā so "avassaṃ mayā gantabbaṃ, kumuduppalehi saddhiṃ aruṇavatīmattikā nāma nāgabhavane uppajjati, ahaṃ kuhiṃ labhissāmīti cintento maraṇabhayabhīto gehaṃ gantvā "bhadde niṭṭhitaṃ me bhattanti āha. "uddhanamatthake sāmīti. So yāva bhattaṃ otarati, tāva sandhāretuṃ asakkonto uḷuṅkena kañjikaṃ