"dīghā jāgarato ratti dīghaṃ santassa yojanaṃ

dīgho bālāna saṃsāro saddhammaṃ avijānatanti.

Tattha "dīghāti: ratti nāmesā tiyāmamattāva, jāgarantassa pana dīghā hoti diguṇatiguṇā viya hutvā khāyati; tassā dīghabhāvaṃ attānaṃ maṅkuṇasaṅghassa bhattaṃ katvā yāva suriyuggamanā samparivattakaṃ semāno mahākusītopi subhojanaṃ bhuñjitvā sirisayane sayamāno kāmabhogīpi na jānāti, sabbarattiṃ pana padhānaṃ padahanto yogāvacaro ca dhammakathaṃ kathento dhammakathiko ca āsanasamīpe nisīditvā dhammaṃ suṇanto ca sīsarogādīhi phuṭṭho vā hatthapādacchedādīni patto vā vedanābhibhūto ca rattiṃ maggapaṭipanno addhiko ca jānāti. Yojananti: yojanampi catuggāvutamattameva, santassa pana kilantassa dīghaṃ hoti dviguṇaṃ tiguṇaṃ viya khāyati. Sakaladivasaṃ hi maggaṃ gantvā kilanto Paṭipathaṃ āgacchantaṃ disvā "purato gāmo kīvadūroti pucchitvā, "yojananti vutte, thokaṃ gantvā aparampi pucchitvā, tenāpi "yojananti vutte, puna thokaṃ gantvā aparaṃpi pucchati. Sopi "yojananti vadati, te pucchitapucchitā "yojananti vadanti; "dīghaṃ vatidaṃ yojananti ekaṃ yojanaṃ dve tīṇi yojanāni viya maññati. Bālānanti: idhalokaparalokatthaṃ pana ajānantānaṃ bālānaṃ saṃsāravaṭṭassa pariyantaṃ kātuṃ asakkontānaṃ, yaṃ sattattiṃsabodhipakkhikādibhedaṃ saddhammaṃ ñatvā saṃsārassa antaṃ karonti, taṃ saddhammaṃ avijānataṃ saṃsāro dīgho nāma hoti. So hi attano dhammatāya eva dīgho nāma. Vuttampicetaṃ "anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyatīti. Bālānaṃ pana pariyantaṃ kātuṃ asakkontānaṃ atidīghoevāti.

Desanāvasāne so puriso sotāpattiphalaṃ patto. Aññepi bahū sotāpattiphalādīni pattā. Mahājanassa sātthikā desanā jātāti.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๙๑๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. พาลวรรค”