๒. โคทัตตเถรคาถา

๒. โคทัตตเถรคาถา

ภาษิตของพระโคทัตตเถระ

(พระโคทัตตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ว่า)

โคอาชาไนยดีถูกเทียมที่แอกเกวียน

สามารถนำแอกเกวียนไปได้

ถูกภาระหนักเบียดเบียน

ก็ไม่ยอมสลัดแอกเกวียนที่เทียมไว้ ฉันใด

เหล่าชนที่บริบูรณ์ด้วยปัญญา

เหมือนมหาสมุทรที่เต็มเปี่ยมด้วยน้ำ

ย่อมไม่ดูหมิ่นชนอื่นๆ ฉันนั้น

ข้อนี้เป็นดังอริยธรรมของคนทั้งหลาย

นรชนคนหนุ่มทั้งหลายที่ตกอยู่ในอำนาจของกาลเวลา

ไปตามอำนาจของความเจริญและความเสื่อม

ย่อมประสบทุกข์ และย่อมเศร้าโศก

เหล่าปุถุชนที่ยังโง่เขลา มักไม่เห็นตามความเป็นจริง

พอมีสุขเป็นเหตุก็ฟูขึ้น พอมีทุกข์เป็นเหตุก็ฟุบลง

จึงเดือดร้อนเพราะเหตุ ๒ ประการนี้

ส่วนอริยชนทั้งหลายที่ล่วงตัณหา

เป็นเหตุพัวพันในทุกขเวทนา สุขเวทนา และอทุกขมสุขเวทนา

ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวดุจเสาเขื่อน ไม่ฟูขึ้นหรือฟุบลง

ย่อมไม่ติดในลาภ เสื่อมลาภ ยศ เสื่อมยศ

นินทา สรรเสริญ สุขและทุกข์เลย

ท่านเหล่านั้นไม่ติดในโลกธรรมทุกประเภท

เหมือนหยาดน้ำไม่ติดบนใบบัว

ธีรชนทั้งหลายประสบสุข ไม่พ่ายแพ้ในที่ทุกแห่ง

การไม่ได้ลาภโดยธรรม กับการได้ลาภโดยไม่ชอบธรรม

๒ อย่างนี้ การไม่ได้ลาภแต่ชอบธรรมประเสรฐิกว่า

การได้ลาภโดยไม่ชอบธรรมไม่ประเสริฐเลย

ผู้ไม่มีความรู้ มียศ กับผู้มีความรู้แต่ไม่มียศ

๒ จำพวกนี้ ผู้มีความรู้ แต่ไม่มียศ ประเสริฐกว่า

ผู้ไม่มีความรู้ มียศ ไม่ประเสริฐเลย

การที่คนพาลสรรเสริญ กับการที่บัณฑิตติเตียน

๒ อย่างนี้ การที่บัณฑิตติเตียนนั่นแหละประเสริฐกว่า

การที่คนพาลสรรเสริญไม่ประเสริฐเลย

ความสุขที่เกิดเพราะอาศัยกามคุณ

กับความทุกข์ที่เกิดแต่ความสงัด

๒ อย่างนี้ ความทุกข์ที่เกิดแต่ความสงัด ประเสริฐกว่า

ความสุขที่เกิดเพราะอาศัยกามคุณ ไม่ประเสริฐเลย

ความเป็นอยู่โดยไม่ชอบธรรม กับความตายโดยชอบธรรม

๒ อย่างนี้ ความตายโดยชอบธรรมประเสริฐกว่า

ความเป็นอยู่โดยไม่ชอบธรรม ไม่ประเสริฐเลย

ท่านเหล่าใดละความยินดี ยินร้ายได้

มีจิตสงบ เที่ยวไปในภพน้อยภพใหญ่ ไม่ติดอยู่ในโลก

ท่านเหล่านั้นไม่มีความรักหรือความชัง

เจริญโพชฌงค์ ๗ อินทรีย์ ๕ และพละ ๕

บรรลุความสงบอย่างยิ่ง ไม่มีอาสวะ ย่อมปรินิพพาน

จุททสกนิบาต จบ

รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาตนี้ คือ

พระเถระ ๒ รูปนี้ มีฤทธิ์มาก คือ

๑. พระขทิรวนิยเรวตเถระ ๒. พระโคทัตตเถระ

ในจุททสกนิบาตนี้ มี ๒๘ คาถา ฉะนี้แล