วังคีสเถรคาถา

[๔๐๑] |๔๐๑.๑๒๐๗| ๑ นิกฺขนฺตํ วต มํ สนฺตํ อคารสฺมา อนคาริยํ วิตกฺกา อุปภวนฺติ ๒- ปคพฺภา กณฺหโต อิเม |๔๐๑.๑๒๐๘| อุคฺคปุตฺตา มหิสฺสาสา สิกฺขิตา ทฬฺหธมฺมิโน สมนฺตา ปริกิเรยฺยุํ สหสฺสํ อปลายินํ ฯ |๔๐๑.๑๒๐๙| สเจปิ เอตฺตกา ภิยฺโย อาคมิสฺสนฺติ อิตฺถิโย เนว มํ พฺยาธยิสฺสนฺติ ธมฺเม สมฺหิ ปติฏฺฐิโต ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. จียเต ฯ ๒ ม. ยุ. อุปธาวนฺติ ฯ |๔๐๑.๑๒๑๐| สกฺขี หิ เม สุตํ เอตํ พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน นิพฺพานคมนํ มคฺคํ ตตฺถ เม นิรโต มโน ฯ |๔๐๑.๑๒๑๑| เอวญฺเจ มํ วิหรนฺตํ ปาปิม อุปคจฺฉสิ ตถา มจฺจุ กริสฺสามิ น เม มคฺคํ อุทิกฺขสิ ฯ |๔๐๑.๑๒๑๒| อรตึ รติญฺจ ปหาย สพฺพโส เคหสิตญฺจ วิตกฺกํ วนถํ น กเรยฺย กุหิญฺจิ นิพฺพนโถ อนโต ส หิ ภิกฺขุ ฯ |๔๐๑.๑๒๑๓| ยมิธ ปถวิญฺจ เวหาสํ รูปคตํ ชคโตคธํ กิญฺจิ ปริชิยฺยติ สพฺพมนิจฺจํ เอวํ สเมจฺจ จรนฺติ มุตตฺตา ฯ |๔๐๑.๑๒๑๔| อุปธีสุ ชนา คธิตาเส ทิฏฺฐสุเต ปฏิเฆ จ มุเต จ เอตฺถ วิโนทย ฉนฺทมเนโช โย เหตฺถ น ลิปฺปติ มุนิ ตมาหุ ฯ |๔๐๑.๑๒๑๕| อถ สฏฺฐิสิตา สวิตกฺกา ปุถุชฺชนตาย ๑- อธมฺมนิวิฏฺฐา น จ วฏฺฏคตสฺส กุหิญฺจิ โน ปน ทุฏฺฐุลฺลภาณี ส ภิกฺขุ ฯ |๔๐๑.๑๒๑๖| ทพฺโพ จิรรตฺตํ สมาหิโต อกุหโก นิปโก อปิหาลุ สนฺตํ ปทมชฺฌคมา มุนี ปฏิจฺจ ปรินิพฺพุโต กงฺขติ กาลํ ฯ |๔๐๑.๑๒๑๗| มานํ ปชหสฺสุ โคตม มานปถญฺจ ปชหสฺสุ อเสสํ มานปถสฺมึ ส มุจฺฉิโต วิปฺปฏิสารีหุวา จีรรตฺตํ ฯ |๔๐๑.๑๒๑๘| มกฺเขน มกฺขิตา ปชา มานหตา นิรยํ ปตนฺติ โสจนฺติ ชนา จิรรตฺตํ มานหตา นิรยํ อุปปนฺนา ฯ |๔๐๑.๑๒๑๙| น หิ โสจติ ภิกฺขุ กทาจิ มคฺคชิโน สมฺมา ปฏิปนฺโน @เชิงอรรถ: ๑ ปุถู ชนตายาติปิ ฯ กิตฺติญฺจ สุขญฺจานุโภติ ธมฺมทโสติ ตมาหุ ตถตฺตํ ฯ |๔๐๑.๑๒๒๐| ตสฺมา อขิโล อิธ ปธานวา นีวรณานิ ปหาย วิสุทฺโธ มานญฺจ ปหาย อเสสํ วิชฺชายนฺตกโร สมิตาวี ฯ |๔๐๑.๑๒๒๑| กามราเคน ฑยฺหามิ จิตฺตํ เม ปริฑยฺหติ สาธุ นิพฺพาปนํ พฺรูหิ อนุกมฺปาย โคตม ฯ |๔๐๑.๑๒๒๒| สญฺญาย วิปริเยสา จิตฺตนฺเต ปริฑยฺหติ นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ สุภํ ราคูปสญฺหิตํ ฯ |๔๐๑.๑๒๒๓| อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ สติ กายคตา ตฺยตฺถุ นิพฺพิทาพหุโล ภว ฯ |๔๐๑.๑๒๒๔| อนิมิตฺตญฺจ ภาเวหิ มานานุสยมุชฺชห ตโต มานาภิสมยา อุปสนฺโต จริสฺสสิ ฯ |๔๐๑.๑๒๒๕| ตเมว วาจํ ภาเสยฺย ยายตฺตานํ น ตาปเย ปเร จ น วิหึเสยฺย สา เว วาจา สุภาสิตา ฯ |๔๐๑.๑๒๒๖| ปิยวาจเมว ภาเสยฺย ยา วาจา ปฏินนฺทิตา ยํ อนาทาย ปาปานิ ปเรสํ ภาสเต ปิยํ ฯ |๔๐๑.๑๒๒๗| สจฺจํ เว อมตา วาจา เอส ธมฺโม สนนฺตโน สจฺเจ อตฺเถ จ ธมฺเม จ อหุ สนฺโต ปติฏฺฐิตา ฯ |๔๐๑.๑๒๒๘| ยํ พุทฺโธ ภาสตี วาจํ เขมํ นิพฺพานปตฺติยา ทุกฺขสฺสนฺตกิริยาย สา เว วาจานมุตฺตมา ฯ |๔๐๑.๑๒๒๙| คมฺภีรปญฺโญ เมธาวี มคฺคามคฺคสฺส โกวิโท สารีปุตฺโต มหาปญฺโญ ธมฺมํ เทเสติ ภิกฺขุนํ ฯ |๔๐๑.๑๒๓๐| สงฺขิตฺเตนปิ เทเสติ วิตฺถาเรนปิ ภาสติ สาลิกาเยว นิคฺโฆโส ปฏิภาณํ อุทิยฺยติ ฯ |๔๐๑.๑๒๓๑| ตสฺส ตํ เทสยนฺตสฺส สุณนฺตา ๑- มธุรํ คิรํ สเรน รชนีเยน สวนีเยน วคฺคุนา อุทคฺคจิตฺตา มุทิตา โสตํ โอเธนฺติ ภิกฺขโว ฯ |๔๐๑.๑๒๓๒| อชฺช ปณฺณรเส วิสุทฺธิยา ภิกฺขู ปญฺจสตา สมาคตา สํโยชนพนฺธนจฺฉิทา อนีฆา ขีณปุนพฺภวา อิสี ฯ |๔๐๑.๑๒๓๓| จกฺกวตฺตี ยถา ราชา อมจฺจปริวาริโต สมนฺตา อนุปริเยติ สาครนฺตํ มหึ อิมํ ฯ |๔๐๑.๑๒๓๔| เอวํ วิชิตสงฺคามํ สตฺถวาหํ อนุตฺตรํ สาวกา ปยิรุปาสนฺติ เตวิชฺชา มจฺจุหายิโน ฯ |๔๐๑.๑๒๓๕| สพฺเพ ภควโต ปุตฺตา ปลาโป เอตฺถ น วิชฺชติ ตณฺหาสลฺลสฺส หนฺตารํ วนฺเท อาทิจฺจพนฺธุนํ ฯ |๔๐๑.๑๒๓๖| ปโรสหสฺสํ ภิกฺขูนํ สุคตํ ปยิรุปาสติ เทเสนฺตํ วิรชํ ธมฺมํ นิพฺพานํ อกุโตภยํ ฯ |๔๐๑.๑๒๓๗| สุณนฺติ ธมฺมํ วิปุลํ ๒- สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ โสภติ วต สมฺพุทฺโธ ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต ฯ |๔๐๑.๑๒๓๘| นาคนาโมสิ ภควา อิสีนํ อิสิสตฺตโม มหาเมโฆว หุตฺวาน สาวเก อภิวสฺสสิ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. สุณนฺติ ฯ ๒ ม. วิมลํ ฯ |๔๐๑.๑๒๓๙| ทิวาวิหารา นิกฺขมฺม สตฺถุทสฺสนกมฺยตา สาวโก เต มหาวีร ปาเท วนฺทติ วงฺคิโส ฯ |๔๐๑.๑๒๔๐| อุมฺมคฺคปถํ ๑- มารสฺส อภิภุยฺย จรติ ปภิชฺช ขิลานิ ตํ ปสฺสถ พนฺธปมุญฺจกรํ อสิตํว ภาคโส ปวิภชฺช ฯ |๔๐๑.๑๒๔๑| โอฆสฺส หิ นิตฺถรณตฺถํ อเนกวิหิตํ มคฺคํ อกฺขาสิ ตสฺมิญฺจ อมเต อกฺขาเต ธมฺมทสา ฐิตา อสํหิรา ฯ |๔๐๑.๑๒๔๒| ปชฺโชตกโร อติวิชฺฌ สพฺพฐิตีนํ อติกฺกมมทฺทส ญตฺวา จ สจฺฉิกตฺวา จ อคฺคํ โส เทสยิ ทสทฺธานํ ฯ |๔๐๑.๑๒๔๓| เอวํ สุเทสิเต ธมฺเม โก ปมาโท วิชานตํ ธมฺมํ ตสฺมา หิ ตสฺส ภควโต สาสเน อปฺปมตฺโต สทา นมสฺสมนุสิกฺเข ฯ |๔๐๑.๑๒๔๔| พุทฺธานุพุทฺโธ โย เถโร โกณฺฑญฺโญ ติพฺพนิกฺกโม ลาภี สุขวิหารานํ วิเวกานํ อภิณฺหโส ฯ |๔๐๑.๑๒๔๕| ยํ สาวเกน ปตฺตพฺพํ สตฺถุสาสนการินา สพฺพสฺส ตํ อนุปฺปตฺตํ อปฺปมตฺตสฺส สิกฺขโต ฯ |๔๐๑.๑๒๔๖| มหานุภาโว เตวิชฺโช เจโตปริยโกวิโท โกณฺฑญฺโญ พุทฺธทายาโท ปาเท วนฺทติ สตฺถุโน ฯ |๔๐๑.๑๒๔๗| นคสฺส ปสฺเส อาสีนํ มุนึ ทุกฺขสฺส ปารคุํ สาวกา ปยิรุปาสนฺติ เตวิชฺชา มจฺจุหายิโน ฯ |๔๐๑.๑๒๔๘| เจตสา อนุปริเยติ โมคฺคลฺลาโน มหิทฺธิโก @เชิงอรรถ: ๑ อุมฺมคฺคสตนฺติปิ ฯ จิตฺตํ เนสํ สมเนฺวสํ วิปฺปมุตฺตํ นิรูปธึ ฯ |๔๐๑.๑๒๔๙| เอวํ สพฺพงฺคสมฺปนฺนํ มุนึ ทุกฺขสฺส ปารคุํ อเนกาการสมฺปนฺนํ ปยิรุปาสนฺติ โคตมํ ฯ |๔๐๑.๑๒๕๐| จนฺโท ยถา วิคตวลาหเก นเภ วิโรจติ วีตมโลว ภาณุมา เอวํปิ องฺคีรส ตฺวํ มหามุนิ อติโรจสี ยสสา สพฺพโลกํ ฯ |๔๐๑.๑๒๕๑| กาเวยฺยมตฺตา วิจริมฺห ปุพฺเพ คามา คามํ ปุรา ปุรํ อถทฺทสามิ สมฺพุทฺธํ สพฺพธมฺมาน ปารคุํ ฯ |๔๐๑.๑๒๕๒| โส เม ธมฺมมเทเสสิ มุนิ ทุกฺขสฺส ปารคู ธมฺมํ สุตฺวา ปสีทิมฺห สทฺธา โน อุปปชฺชถ ๑- ฯ |๔๐๑.๑๒๕๓| ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา ขนฺเธ อายตนานิ จ ธาตุโย จ วิทิตฺวาน ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ |๔๐๑.๑๒๕๔| พหูนํ วต อตฺถาย อุปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา อิตฺถีนํ ปุริสานญฺจ เย เต สาสนการกา ฯ |๔๐๑.๑๒๕๕| เตสํ โข วต อตฺถาย โพธิมชฺฌคมา มุนิ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนญฺจ เย นิยามคตํทสา ๒- ฯ |๔๐๑.๑๒๕๖| สุเทสิตา จกฺขุมตา พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา จตฺตาริ อริยสจฺจานิ อนุกมฺปาย ปาณินํ |๔๐๑.๑๒๕๗| ทุกฺขํ ทุกฺขสมุปฺปาทํ ทุกฺขสฺส จ อติกฺกมํ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อุทปชฺชถ ฯ ๒ นิยามคตทฺทสาติปิ ฯ อริยญฺจฏฺฐงฺคิกํ มคฺคํ ทุกฺขูปสมคามินํ ฯ |๔๐๑.๑๒๕๘| เอวเมเต ตถา วุตฺตา ทิฏฺฐา เม เต ยถาตถา สทตฺโถ เม อนุปฺปตฺโต กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๔๐๑.๑๒๕๙| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก สุวิภตฺเตสุ ธมฺเมสุ ยํ เสฏฺฐํ ตทุปาคมึ ฯ |๔๐๑.๑๒๖๐| อภิญฺญาปารมิปฺปตฺโต โสตธาตุวิโสธิโต เตวิชฺโช อิทฺธิปตฺโตมฺหิ เจโตปริยโกวิโท ฯ |๔๐๑.๑๒๖๑| ปุจฺฉามิ สตฺถารมโนมปญฺญํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม โย วิจิกิจฺฉานํ เฉตฺตา อคฺคาฬเว กาลมกาสิ ภิกฺขุ ญาโต ยสสฺสี อภินิพฺพุตตฺโต ฯ |๔๐๑.๑๒๖๒| นิโคฺรธกปฺโป อิติ ตสฺส นามํ ตยา กตํ ภควา พฺราหฺมณสฺส โส ตํ นมสฺสํ อจริ มุตฺยเปกฺโข อารทฺธวิริโย ทฬฺหธมฺมทสฺสี ฯ |๔๐๑.๑๒๖๓| ตํ สาวกํ สกฺก มยมฺปิ สพฺเพ อญฺญาตุมิจฺฉาม สมนฺตจกฺขุ สมวฏฺฐิตา โน สวนาย โสตา ตุวํ โน สตฺถา ตฺวมนุตฺตโรสิ ฯ |๔๐๑.๑๒๖๔| ฉินฺเทว โน วิจิกิจฺฉํ พฺรูหิ เมตํ ปรินิพฺพุตํ เวทย ภุริปญฺญ มชฺเฌว โน ภาส สมนฺตจกฺขุ สกฺโกว เทวาน สหสฺสเนตฺโต ฯ |๔๐๑.๑๒๖๕| เย เกจิ คนฺธา อิธ โมหมคฺคา อญฺญาณปกฺขา วิจิกิจฺฉฏฺฐานา ตถาคตํ ปตฺวา น เต ภวนฺติ จกฺขุํ หิ เอตํ ปรมํ นรานํ ฯ |๔๐๑.๑๒๖๖| โน เจ หิ ชาตุ ปุริโส กิเลเส วาโต ยถา อพฺภฆนํ วิหาเน ตโมวสฺส นิวุโต สพฺพโลโก โชติมนฺโตปิ น ปภาเสยฺยุํ ฯ |๔๐๑.๑๒๖๗| ธีรา จ ปชฺโชตกรา ภวนฺติ ตนฺตํ อหํ ธีร ตเถว มญฺเญ วิปสฺสินํ ชานมุปาคมิมฺห ปริสาสุ โน อาวิกโรหิ กปฺปํ ฯ |๔๐๑.๑๒๖๘| ขิปฺปํ คิรํ เอรย วคฺคุ วคฺคุํ หํโสว ปคฺคยฺห สณิกํ นิกูชํ ๑- พินฺทุสฺสเรน สุวิกปฺปิเตน สพฺเพว เต อุชฺชุคตา สุโณม ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. นิกูช ฯ นิกุชฺชาติปิ ทิสฺสติ ฯ |๔๐๑.๑๒๖๙| ปหีนชาติมรณํ อเสสํ นิคฺคยฺห โธนํ วเทสฺสามิ ธมฺมํ น กามกาโร หิ ปุถุชฺชนานํ สงฺเขยฺยกาโรว ตถาคตานํ ฯ |๔๐๑.๑๒๗๐| สมฺปนฺนเวยฺยากรณํ ตเวทํ สมุชฺชุปญฺญสฺส สมุคฺคหีตํ อยมญฺชลิ ปจฺฉิโม สุปฺปณามิโต มา โมหยิ ชานมโนมปญฺญ ฯ |๔๐๑.๑๒๗๑| ปโรวรํ อริยธมฺมํ วิทิตฺวา มา โมหยิ ชานมโนมวิริย วารึ ยถา ฆมฺมนิ ฆมฺมตตฺโต วาจาภิกงฺขามิ สุตํ ปวสฺส ฯ |๔๐๑.๑๒๗๒| ยทตฺถิกํ ๑- พฺรหฺมจริยํ อจาริ ๒- กปฺปายโน กจฺจิสฺส ตํ อโมฆํ นิพฺพายิ โส อาทุ สอุปาทิเสโส ยถา วิมุตฺโต อหุ ตํ สุโณม ฯ |๔๐๑.๑๒๗๓| อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ อิธ นามรูเป (ติ ภควา) ตณฺหาย โสตํ ทีฆรตฺตานุสยิตํ อตาริ ชาติมรณํ อเสสํ @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ยทิตฺถิยํ ฯ ๒ ม. อจรี ฯ อิจฺจาพฺรวี ๑- ภควา ปญฺจเสฏฺโฐ ฯ |๔๐๑.๑๒๗๔| เอส สุตฺวา ปสีทามิ วโจ เต อิสิสตฺตม อโมฆํ กิร เม ปุฏฺฐํ น มํ วญฺเจสิ พฺราหฺมโณ ฯ |๔๐๑.๑๒๗๕| ยถาวาที ตถาการี อหุ พุทฺธสฺส สาวโก ปจฺฉินฺท ๒- มจฺจุโน ชาลํ ตตํ มายาวิโน ทฬฺหํ ฯ |๔๐๑.๑๒๗๖| อทฺทส ภควา อาทึ อุปาทานสฺส กปฺปิโย อจฺจคา วต กปฺปายโน มจฺจุเธยฺยํ สุทุตฺตรํ ฯ |๔๐๑.๑๒๗๗| ตํ เทวเทวํ วนฺทามิ ปุตฺตนฺเต ทฺวิปทุตฺตม อนุชาตํ มหาวีรํ นาคํ นาคสฺส โอสรนฺติ ๓- ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วงฺคีโส เถโร คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ มหานิปาโต นิฏฺฐิโต ฯ สตฺตติมฺหิ นิปาตมฺหิ วงฺคีโส ปฏิภาณวา เอโกว เถโร นตฺถญฺโญ คาถาโย เอกสตฺตติ ๔- ฯ สหสฺสํ โหนฺติ ตา คาถา ตีณิ สฏฺฐิสตานิ จ เถรา จ เทฺว สตา สฏฺฐิ จตฺตาโร จ ปกาสิตา สีหนาทํ นทิตฺวาน พุทฺธปุตฺตา อนาสวา เขมนฺตํ ปาปุณิตฺวาน อคฺคิกฺขนฺธาว นิพฺพุตาติ ฯ เถรคาถา นิฏฺฐิตา ฯ ------------- @เชิงอรรถ: ๑ ม อิจฺจพฺรวิ ฯ ยุ. อิจฺจพฺรวี ฯ ๒ ม. ยุ. อจฺเฉจฺฉิ ฯ ๓ ม. ยุ. โอรสนฺติ ฯ @ ๔ ม. เอกสตฺตตีติ ฯ