ถ้ามีคำถามว่า เพราะเหตุไร?
ก็ตอบว่า เพราะสัตบุรุษเหล่านั้นเป็นบัณฑิต.
อีกอย่างหนึ่ง เพราะท่านผู้เป็นบัณฑิต ย่อมบรรลุจตุราริยสัจนี้ อย่างนี้คือ ชื่อว่าบรรลุประโยชน์ เพราะเมื่อคบท่านเหล่านั้นโดยชอบก็มีแต่ประโยชน์ถ่ายเดียว และเพราะไม่ไกลจากมรรคญาณเป็นต้นทีเดียว.
ชื่อว่าบรรลุความยิ่งใหญ่ เพราะมีคุณใหญ่ และเพราะความเป็นผู้สงบระงับ ชื่อว่าถึงความลึกซึ้ง เพราะหยั่งไม่ถึง และเพราะมีอารมณ์ คือญาณอันลึกซึ้ง ชื่อว่าเห็นได้ยาก เพราะผู้ที่มีฉันทะเป็นต้นหยาบไม่สามารถจะเห็นได้ และเพราะคนนอกนี้เห็นได้โดยยาก ชื่อว่าละเอียด เพราะเห็นได้ยาก และเพราะเป็นสถานที่ละเอียดอ่อน โดยเป็นอารมณ์ของญาณที่ละเอียดอ่อน ชื่อว่าบรรลุถึงพระนิพพาน ชื่อว่าสุขุม เพราะเป็นสภาวธรรมที่ละเอียดอ่อน และเพราะเป็นสภาพที่สุขุม หรือชื่อว่าบรรลุประโยชน์ เพราะมีประโยชน์อย่างยิ่งเป็นสภาพ โดยอรรถว่าไม่แปรผัน ชื่อว่าถึงความเป็นใหญ่ เพราะกระทำความเป็นพระอริยะ และเพราะเป็นนิมิตแห่งความยิ่งใหญ่ ชื่อว่าลึกซึ้ง เพราะมีความไม่ตื้นเป็นสภาพ ชื่อว่าเห็นได้ยาก เพราะเห็นได้โดยยาก คือไม่สามารถจะเห็นได้โดยง่าย ชื่อว่าเห็นได้ยาก เพราะลึกซึ้ง ชื่อว่าลึกซึ้ง เพราะเห็นได้ยาก จึงจัดเป็นสัจจธรรม ๔ โดยพิเศษแล้วได้แก่นิโรธสัจที่ละเอียดสุขุม ได้แก่นักปราชญ์ทั้งหลายขวนขวายกัมมัฏฐานภาวนาที่มีสัจจะ ๔ เป็นอารมณ์ ย่อมบรรลุโดยชอบทีเดียว เพราะสมบูรณ์ด้วยธิติ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที