ในบรรดาเครื่องประหาร ๔ อย่างนั้น เครื่องประหารที่ตั้งอยู่ข้างบนให้หน้าคว่ำลง ชื่อว่าโอมัฏฐะ. เครื่องประหารที่ตั้งอยู่ข้างล่างให้หน้าหงายขึ้น ชื่อว่าอุมมัฏฐะ. เครื่องประหารที่แทงทะลุไปดุจลิ่มและเข็ม ชื่อว่ามัฏฐะ. เครื่องประหารที่เหลือแม้ทุกอย่าง ชื่อว่าวิมัฏฐะ.

แต่ในที่นี้ ทรงหมายถึงเครื่องประหารชื่อว่า โอมัฏฐะ.

อธิบายว่า เครื่องประหารชื่อโอมัฏฐะนั้นทารุณกว่าทุกๆ อย่าง เป็นหอกที่ถอนขึ้นได้ยาก แก้ไขเยียวยาได้ยาก มีโทษในภายในทำให้น้ำเหลืองและเลือดตกใน. น้ำเหลืองและเลือดที่ไม่ไหลออกจะ (จับเป็นก้อน) ปิดปากแผล แล้วตั้งอยู่. ผู้ประสงค์จะเอาน้ำเหลืองและเลือดออก ต้องมัดตัวติดกับเตียงให้นอนห้อยหัว. สัตว์ทั้งหลายย่อมถึงตาย หรือทุกข์ปางตาย.

บทว่า ฑยฺหมาเน แปลว่า อันไฟเผาอยู่.

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๒,๗๓๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. ติสสเถรคาถา”