ครรภ์ของมารดา ท่านประสงค์ว่าหลุมคูถใหญ่ในที่นี้ เพราะตลอดกาลที่อยู่ในครรภ์มารดา จะเป็นเช่นกับหลุมคูถที่อบอวลด้วยกลิ่นไม่สะอาด. ครรภ์นั้นเป็นแดนเกิด คือเป็นที่อุบัติขึ้นแห่งสัตว์นั่น เหตุนั้นจึงชื่อว่า มหาอุกการสัมภวะ มีหลุมคูถใหญ่เป็นที่เกิด.
บทว่า จนฺทนิกํว ความว่า สถานที่เป็นที่สำหรับเททิ้งน้ำไม่สะอาดและมลทินแห่งครรภ์เป็นต้น ซึ่งเต็มไปด้วยของไม่สะอาดเพียงเข่า ที่เช่นนั้น ชื่อว่าบ่อน้ำครำ.
บทว่า ปริปกฺกํ ได้แก่ เก่าแก่ มีมานาน.
ด้วยเหตุนั้น ท่านจึงแสดงว่า เปรียบเหมือนเมื่อฝนมีเม็ดโตตกลงในฤดูร้อน ใกล้ประตูบ้านคนจัณฑาล สิ่งปฏิกูลอันเต็มไปด้วยซากศพนานาชนิดมีปัสสาวะ อุจจาระ กระดูก หนัง เส้นเอ็น น้ำลายและน้ำมูกเป็นต้น ประสมเข้ากับน้ำก็จะขุ่นไปด้วยน้ำปนโคลน.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที