บาลีว่า คูถกูปนิคาฬฺหิโต ดังนี้ก็มี.

อธิบายว่า ไหลออกจากหลุมคูถ.

บทว่า อาโปปคฺฆรโณ กาโย สทา สนฺทติ ปูติกํ ความว่า ร่างกายนี้มีอาโปธาตุไหลออกเป็นปกติทุกเมื่อ. สรีระนั้นแลมีแต่สิ่งเปื่อยเน่า เช่น ดี เสมหะ เหงื่อและมูตรเป็นต้น คือสิ่งไม่สะอาดเท่านั้นไหลออกอยู่. ในกาลไหนๆ สิ่งที่สะอาดไม่เคยไหลออกเลย.

บทว่า สฏฺฐิกณฺฑรสมฺพนฺโธ ความว่า ชื่อว่ารัดรึงด้วยเอ็นใหญ่ ๖๐ เส้น เพราะมีเส้นเอ็นใหญ่ ๖๐ เส้นผูกพันรัดรึงทุกแห่งคือเส้นเอ็นที่รัดรึงสรีระตั้งแต่ส่วนบนแห่งคอ ที่ข้างหน้าข้างหลัง ที่ข้างขวาและข้างซ้ายแห่งสรีระ ที่ละ ๕ เส้นรวม ๒๐ เส้น, รัดรึงที่มือและเท้า ที่ข้างหน้ามือและที่ข้างหลังมือ ที่ฝ่าเท้าและหลังเท้า ที่ละ ๕ เส้นรวมเป็น ๔๐ เส้น. (มือ ๑ ข้าง นับข้างหน้ามือ ๕ รวมเป็น ๑๐ ฉะนั้น มือมี ๒ ข้าง เท้ามี ๒ ข้างจึงรวมเส้นเอ็นได้ ๔๐ เส้น).

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๔,๗๖๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. กัปปเถรคาถา”