๑๓๒. ๑๒. อมฺพวนเปตวตฺถุวณฺณนา

อยญฺจ เต โปกฺขรณี สุรมฺมาติ อิทํ สตฺถริ สาวตฺถิยํ วิหรนฺเต อมฺพเปตํ อารพฺภ วุตฺตํ.

สาวตฺถิยํ กิร อญฺญตโร คหปติ ปริกฺขีณโภโค อโหสิ. ตสฺส ภริยา กาลมกาสิ, เอกา ธีตาเยว โหติ. โส ตํ อตฺตโน มิตฺตสฺส เคเห ฐเปตฺวา อิณวเสน คหิเตน กหาปณสเตน ภณฺฑํ คเหตฺวา สตฺเถน สทฺธึ วณิชฺชาย คโต นจิเรเนว มูเลน สห อุทยภูตานิ ปญฺจ กหาปณสตานิ ลภิตฺวา สตฺเถน สห ปฏินิวตฺติ. อนฺตรามคฺเค โจรา ปริยุฏฺฐาย สตฺถํ ปาปุณึสุ ๑-, สตฺถิกา อิโต จิโต จ ปลายึสุ. โส ปน คหปติ อญฺญตรสฺมึ คจฺเฉ กหาปเณ นิกฺขิปิตฺวา อวิทูเร นิลียิ. โจรา ตํ คเหตฺวา ชีวิตา โวโรเปสุํ, โส ธนโลเภน ตตฺเถว เปโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ.

วาณิชา สาวตฺถึ คนฺตฺวา ตสฺส ธีตุยา ตํ ปวตฺตึ อาโรเจสุํ, สา ปิตุ มรเณน อาชีวิกาภเยน จ อติวิย สญฺชาตโทมนสฺสา พาฬฺหํ ปริเทวิ. อถ นํ โส ปิตุ สหาโย กุฏุมฺพิโก "ยถา นาม กุลาลภาชนํ สพฺพํ เภทนปริยนฺตํ, เอวเมว สตฺตานํ ชีวิตํ เภทนปริยนฺตํ. มรณํ นาม สพฺพสาธารณํ อปฺปฏิการญฺจ, ตสฺมา มา ตฺวํ ปิตริ อติพาฬฺหํ โสจิ, มา ปริเทวิ, อหํ เต ปิตา, ตฺวํ มยฺหํ ธีตา, อหํ ตว ปิตุกิจฺจํ กโรมิ, ตฺวํ ปิตุโน เคเห วิย อิมสฺมึ เคเห อวิมนา อภิรมสฺสู"ติ วตฺวา สมสฺสาเสสิ. สา ตสฺส วจเนน ปฏิปฺปสฺสทฺธโสกา ปิตริ วิย ตสฺมึ สญฺชาตคารวพหุมานา อตฺตโน กปณภาเวน ตสฺส เวยฺยาวจฺจการินี หุตฺวา วตฺตมานา ปิตรํ อุทฺทิสฺส มตกิจฺจํ ๒- กาตุกามา ยาคุํ ปจิตฺวา มโนสิลาวณฺณานิ สุปริปกฺกานิ มธุรานิ อมฺพผลานิ กํสปาติยํ ฐเปตฺวา ๓- ยาคุํ อมฺพผลานิ จ ทาสิยา คาหาเปตฺวา วิหารํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา เอวมาห "ภควา มยฺหํ ทกฺขิณาย ปฏิคฺคหเณน อนุคฺคหํ กโรถา"ติ. สตฺถา มหากรุณาย สญฺโจทิตมานโส ตสฺสา มโนรถํ ปูเรนฺโต