๓๓. ๕. คุตฺติลวิมานวณฺณนา

สตฺตตนฺตึ สุมธุรนฺติ คุตฺติลวิมานํ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควติ ราชคเห วิหรนฺเต อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว เทวจาริกํ จรนฺโต ตาวตึสภวนํ คนฺตฺวา ตตฺถ ปฏิปาฏิยา ฐิเตสุ ฉตฺตึสาย วิมาเนสุ ฉตฺตึส เทวธีตโร ปจฺเจกํ อจฺฉราสหสฺสปริวารา มหตึ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวนฺติโย ทิสฺวา ตาหิ ปุพฺเพ กตกมฺมํ "อภิกฺกนฺเตน วณฺเณนา"ติอาทีหิ ตีหิ คาถาหิ ปฏิปาฏิยา ปุจฺฉิ. ตาปิ ตสฺส ปุจฺฉานนฺตรํ "วตฺถุตฺตมทายิกา นารี"ติอาทินา พฺยากรึสุ. อถ เถโร ตโต มนุสฺสโลกํ อาคนฺตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสิ. ตํ สุตฺวา ภควา "โมคฺคลฺลาน ตา เทวตา น เกวลํ ตยา เอว ปุจฺฉิตา เอวํ พฺยากรึสุ, อถ โข ปุพฺเพ มยาปิ ปุจฺฉิตา เอวเมว พฺยากรึสู"ติ วตฺวา เถเรน ยาจิโต อตีตํ อตฺตโน คุตฺติลาจริยํ กเถสิ.

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต คนฺธพฺพกุเล นิพฺพตฺติตฺวา คนฺธพฺพสิปฺเป ปริโยทาตสิปฺปตาย ติมฺพรุนารทสทิโส ๑- สพฺพทิสาสุ ปากโฏ ปญฺญาโต อาจริโย อโหสิ นาเมน คุตฺติโล นาม. โส อนฺเธ ชิณฺเณ มาตาปิตโร โปเสสิ. ๒- ตสฺส สิปฺปนิปฺผตฺตึ สุตฺวา อุชฺเชนิวาสี มุสิโล ๓- นาม คนฺธพฺโพ