๓๘๒. ๒. โคทตฺตตฺเถรคาถาวณฺณนา

ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญติอาทิกา อายสฺมโต โคทตฺตตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ?

อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ กุสลํ อุปจินิตฺวา เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท สาวตฺถิยํ สตฺถวาหกุเล นิพฺพตฺโต โคทตฺโตติ นาเมน วยปฺปตฺโต ปิตริ กาลงฺกเต กุฏุมฺพํ สณฺฐเปนฺโต ปญฺจหิ สกฏสเตหิ ภณฺฑํ อาทาย อปราปรํ สญฺจริตฺวา วาณิชฺเชน ชีวิกํ ๑- กปฺเปติ, ยถาวิภวํ ปุญฺญานิปิ กโรติ. โส เอกทิวสํ อนฺตรามคฺเค ธุเร ยุตฺตโคเณ วหิตุํ อสกฺโกนฺเต ปติเต มนุสฺเสสุ ตํ วุฏฺฐาเปตุํ อสกฺโกนฺเตสุ สยเมว คนฺตฺวา ตํ นงฺคุฏฺเฐ คาฬฺหํ วิชฺฌิ. โคโณ "อยํ อสปฺปุริโส มม พลาพลํ อชานนฺโต คาฬฺหํ วิชฺฌตี"ติ กุทฺโธ มนุสฺสวาจาย "โภ โคทตฺต อหํ เอตฺตกํ กาลํ อตฺตโน พลํ อนิคุหนฺโต ตุยฺหํ ภารํ วหึ, อชฺช ปน อสมตฺถภาเวน ปติตํ มํ อติวิย พาธสิ, โหตุ, อิโต จวิตฺวา นิพฺพตฺตนิพฺพตฺตฏฺฐาเน ตํ พาเธตุํ สมตฺโถ ปฏิสตฺตุ ภเวยฺยนฺ"ติ ปตฺถนานุรูเปน อกฺโกสิ. ตํ สุตฺวา โคทตฺโต "เอวํ นาม สตฺเต พาเธตฺวา กึ อิมาย ชีวิกายา"ติ สํเวคชาโต สพฺพํ วิภวํ ปหาย อญฺญตรสฺส มหาเถรสฺส สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา วิปสฺสนาย กมฺมํ กโรนฺโต น จิรสฺเสว อรหตฺตํ ปตฺวา สมาปตฺติสุเขน วีตินาเมนฺโต เอกทิวสํ อตฺตโน สนฺติกํ อุปคตานํ คหฏฺฐปพฺพชิตานํ อริยคณานํ โลกธมฺเม อารพฺภ ธมฺมํ กเถนฺโต:-

[๖๕๙] "ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ ธุเร ยุตฺโต ธุรสฺสโห