๑๙. ปญฺญาสนิปาต

๓๙๙. ๑. ตาลปุฏตฺเถรคาถาวณฺณนา

ปญฺญาสนิปาเต กทา นุหํ ปพฺพตกนฺทราสูติ ๑- อายสฺมโต ตาลปุฏตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ?

อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ กุสลํ อุปจินิตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท ราชคเห อญฺญตรสฺมึ นฏกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺโต กุลานุรูเปสุ นจฺจฏฺฐาเนสุ นิปฺผตฺตึ คนฺตฺวา สกลชมฺพูทีเป ปากโฏ นฏคามณิ อโหสิ. โส ปญฺจสตมาตุคามปริวาโร มหตา นฏวิภเวน คามนิคมราชธานีสุ สมชฺชํ ทสฺเสตฺวา มหนฺตํ ปูชาสกฺการํ ลภิตฺวา วิจรนฺโต ราชคหํ อาคนฺตฺวา นคร- วาสีนํ สมชฺชํ ทสฺเสตฺวา ลทฺธสมฺมานสกฺกาโร ญาณสฺส ปริปากํ คตตฺตา สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสินฺโน ภควนฺตํ เอตทโวจ "สุตเมตํ ภนฺเต ปุพฺพกานํ อาจริยปาจริยานํ นฏานํ ภาสมานานํ `โย โส นโฏ รงฺคมชฺเฌ สมชฺชมชฺเฌ สจฺจาลิเกน ชนํ หาเสติ รเมติ, โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปหาสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี'ติ. อิธ ภควา กิมาหา"ติ. อถ นํ ภควา ติกฺขตฺตุํ ปฏิกฺขิปิ "มา มํ เอตํ ปุจฺฉี"ติ. จตุตฺถวารํ ๒- ปุฏฺโฐ อาห "คามณิ อิเม สตฺตา ปกติยาปิ ราคพนฺธนพทฺธา โทสพนฺธนพทฺธา โมหพนฺธนพทฺธา เตสํ ภิยฺโยปิ รชนีเย โทสนีเย โมหนีเย ธมฺเม อุปสํหรนฺโต ปมาเทตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิรเย อุปปชฺชติ. สเจ ปนสฺส เอวํทิฏฺฐิ โหติ "โย โส นโฏ รงฺคมชฺเฌ สมชฺชมชฺเฌ สจฺจาลิเกน ชนํ หาเสติ รเมติ, โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปหาสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี"ติ, สาสฺส โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิ. มิจฺฉาทิฏฺฐิสฺส จ ทฺวินฺนํ คตีนํ อญฺญตรา คติ อิจฺฉิตพฺพา, นิรยสฺส วา ติรจฺฉานโยนิยา วาติ.