@๙ ฉ.ม. ปูเรนฺติ ๑๐ สี. ปริสงฺกปฺปนาวเสเนว สีหนาทสฺส โยคฺยภูมิทสฺสนญฺจ. นทนฺตานํ คิริคพฺภเรติ โยชนา. ยถา หิ สีหา เยภุยฺเยน คิริคพฺภเร อญฺเญหิ ทุราสทตาย ชนวิวิตฺเต วสนฺตา อตฺตโน ทสฺสเนน อุปฺปชฺชนกสฺส ๑- ขุทฺทกมิคสนฺตาสสฺส ปริหรณตฺถํ โคจรคมเน สีหนาทํ นทนฺติ, เอวเมเตปิ อญฺเญหิ ทุราสทคิริคพฺภรสทิเสว สุญฺญาคาเร วสนฺตา คุเณหิ ขุทฺทกานํ ปุถุชฺขนานํ ตณฺหาทิฏฺฐิปริตฺตาสปริวชฺชนตฺถํ วกฺขมานคาถาสงฺขาตํ อภีตนาทํ นทึสุ. เตน วุตฺตํ "สีหานํว นทนฺตานํ, ทาฐีนํ คิริคพฺภเร"ติ. ๒-

สุณาถาติ สวนาณตฺติกวจนํ, เตน วกฺขมานานํ คาถานํ สนฺนิปติตาย ปริสาย โสตุกามตํ อุปฺปาเทนฺโต สวเน อาทรํ ชเนติ, อุสฺสาหํ สมุเตเชนฺโต ๓- คารวํ พหุมานญฺจ อุปฏฺฐเปติ. อถวา "สีหานนฺ"ติอาทีนํ ปทานํ สทิสกปฺปนาย ๔- วินา มุขฺยวเสเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ. ตสฺมา ทฬฺหติกฺขภาเวน ปสฏฺฐาติสยทาฐตาย ทาฐีนํ คิริคพฺภเร นทนฺตานํ สีหคชฺชิตํ คชฺชนฺตานํ สีหานํ มิคราชูนํ วิย เตสํ อภีตนาทสทิสา คาถา สุณาถาติ อตฺโถ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- "ยถา สีหนาทํ นทนฺตานํ สีหานํ มิคราชูนํ กุโตจิปิ ภยาภาวโต โส อภีตนาโท ตทญฺญ- มิคสนฺตาสกโร, เอวํ ภาวิตตฺตานํ อปฺปมตฺตานํ เถรานํ สีหนาทสทิสา ๕- สพฺพโส ภยเหตูนํ สุปฺปหีนตฺตา อภีตนาทภูตา ปมตฺตชนสนฺตาสกรา คาถา สุณาถา"ติ.

ภาวิตตฺตานนฺติ ภาวิตจิตฺตานํ. จิตฺตํ หิ "อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม, ๖- โย เว ฐิตตฺโต ตสรํว อุชฺชุนฺ"ติ ๗- จ, "อตฺตสมฺมาปณิธี"ติ ๘- จ เอวมาทีสุ "อตฺตา"ติ วุจฺจติ, ตสฺมา อธิจิตฺตานุโยเคน สมถวิปสฺสนาภิวฑฺฒิตจิตฺตานํ สมถวิปสฺสนา ภาวนามตฺถกํ ปาเปตฺวา ฐิตานนฺติ อตฺโถ. อถวา ภาวิตตฺตานนฺติ ภาวิตสภาวานํ, สภาว- ภูตสีลาทิภาวิตานนฺติ ๙- อตฺโถ. คียตีติ คาถา, อนุฏฺฐุภาทิวเสน อิสีหิ ปวตฺติตํ

เปฯ อตฺตูปนายิกาติ ๓ ฉ.ม. สมุฏฺฐาเปนฺโต

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๒,๐๒๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๑”