"ภาวิตตฺตานนฺ"ติ วา เอตฺถ สีลภาวนา จิตฺตภาวนา ปญฺญาภาวนาติ ติสฺโส ภาวนา เวทิตพฺพา กายภาวนาย ตทนฺโตคธตฺตา. สีลภาวนา จ ปฏิปตฺติยา อาทีติ สพฺพํ ปุริมสทิสํ. ยถา ปน สีหนาทํ ปเร มิคคณา น สหนฺติ,

@๒ ฉ.ม. ปฏิปทาย กุโต อภิภเว, ๑- อญฺญทตฺถุ สีหนาโทว เต อภิภวติ. เอวเมว อญฺญติตฺติยวาทา เถรานํ วาเท น สหนฺติ, กุโต อภิภเว, อญฺญทตฺถุ เถรวาทาว เต อภิภวนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? "สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา, สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขา, สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา"ติ ๒- "นิพฺพานธาตู"ติ จ ปวตฺตนโต. น หิ ธมฺมโต สกฺกา เกนจิ อญฺญถา กาตุํ อปฺปฏิวตฺตนียโต. ยํ ปเนตฺถ วตฺตพฺพํ, ตํ ปรโต อาวิ ๓- ภวิสฺสติ. เอวเมตฺถ สงฺเขเปเนว ปฐมคาถาย อตฺถวิภาวนา เวทิตพฺพา.

ทุติยคาถายํ ปน อยํ สมฺพนฺธทสฺสนมุเขน อตฺถวิภาวนา. ตตฺถ เยสํ เถรานํ คาถา สาเวตุกาโม, เต สาธารณวเสน นามโต โคตฺตโต คุณโต จ กิตฺเตตุํ "ยถา นามา"ติอาทิ วุตฺตํ. อสาธารณโต ปน ตตฺถ ตตฺถ คาถาเสฺวว อาวิ ภวิสฺสติ. ตตฺถ ยถานามาติ ยํยํนามา, สุภูติ มหาโกฏฺฐิโกติอาทินา นเยน นามเธยฺเยน ปญฺญาตาติ ๔- อตฺโถ. ยถาโคตฺตาติ ยํยํโคตฺตา, โคตโม กสฺสโปติ- อาทินา นเยน กุลปเทเสน ยาย ยาย ชาติยา สมญฺญาตาติ ๕- อตฺโถ. ยถาธมฺม- วิหาริโนติ ยาทิสธมฺมวิหาริโน, ปริยตฺติปรมตายํ อฏฺฐตฺวา ยถานุรูปํ สมาปตฺติ- วิหาริโน หุตฺวา วิหรึสูติ อตฺโถ. อถวา ยถาธมฺมวิหาริโนติ ยถาธมฺมา วิหาริโน จ ๖-, ยาทิสสีลาทิธมฺมา ทิพฺพวิหาราทีสุ อภิณฺหโส ๗- วิหรมานา ยาทิสวิหารา จาติ อตฺโถ. ยถาธิมุตฺตาติ ยาทิสอธิมุตฺติกา สทฺธาธิมุตฺติปญฺญาธิมุตฺตีสุ ยํยํอธิ- มุตฺติกา, สุญฺญตมุขาทีสุ ๘- วา ยถา ยถา นิพฺพานํ อธิมุตฺตาติ ยถาธิมุตฺตา. "นิพฺพานํ อธิมุตฺตานํ, อตฺถํ คจฺฉนฺติ อาสวา"ติ ๙- หิ วุตฺตํ. อุภยํ เจตํ ปุพฺพ- ภาควเสน เวทิตพพํ. อรหตฺตปฺปตฺติโต ๑๐- ปุพฺเพเยว หิ ยถาวุตฺตมธิมุจฺจนํ, ๑๑- น ปรโต. เตนาห ภควา:-