ปิลวตีว เม กาโย"ติ คาถํ อภาสิ. "อุทานวเสนา"ติ วทนฺติเยว.

ตตฺถ ลหุโก วต เม กาโยติ นีวรณาทิวิกฺขมฺภเนน จุทฺทสวิเธน จิตฺต- ปริทมเนน ๑- จตุริทฺธิปาทกภาวนาย สุฏฺฐุ จิณฺณวสีภาเวน จ เม รูปกาโย สลฺลหุโก วต, เยน อทฺธํ ๒- มหาภูตปจฺจยมฺปิ นาม อิมํ กรชกายํ จิตฺตวเสน ปริณาเมมีติ ๓- อธิปฺปาโย. ผุฏฺโฐ จ ปีติสุเขน วิปุเลนาติ สพฺพตฺถกเมว ผรนฺเตน มหตา อุฬาเรน ปีติสหิเตน สุเขน ผุฏฺโฐ จ เม กาโยติ โยชนา. อิทญฺจ ยถา กาโย ลหุโก อโหสิ, ตํ ทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. สุขสญฺโญกฺกมเนน หิ สทฺธึเยว ลหุสญฺโญกฺกมนํ โหติ. สุขสฺส ผรณญฺเจตฺถ ตํสมุฏฺฐานรูปวเสน ทฏฺฐพฺพํ. กถํ ปน จตุตฺถชฺฌาน- สมงฺคิโน ปีติสุขผรณํ, สมติกฺกนฺตปีติสุขํ หิ ตนฺติ เจ? สจฺจเมตํ, ๔- อิทํ ปน น จตุตฺถชฺฌานกฺขณวเสน วุตฺตํ, อถ โข ปุพฺพภาควเสน. "ปีติสุเขนา"ติ ปน ปีติสหิตสทิเสน สุเขน, อุเปกฺขา หิ อิธ สนฺตสภาวตาย ญาณวิเสสโยคโต จ สุขนฺติ อธิปฺเปตํ. ตถา หิ วุตฺตํ "สุขสญฺญญฺจ ลหุสญฺญญฺจ โอกฺกมตี"ติ. ๕- ปาทกชฺฌานารมฺมเณน รูปกายารมฺมเณน วา อิทฺธิจิตฺเตน สหชาตํ สุขสญฺญญฺจ ลหุสญฺญญฺจ โอกฺกมติ ปวิสติ ผุสติ สมฺปาปุณาตีติ อยมฺปิ ตตฺถ อตฺโถ. ตถา จาห อฏฺฐกถายํ ๖- "สุขสญฺญา นาม อุเปกฺขาสมฺปยุตฺตา สญฺญา. อุเปกฺขา หิ สนฺตํ สุขนฺติ วุตฺตํ, สาเยว สญฺญา นีวรเณหิ เจว วิตกฺกาทิปจฺจนีเกหิ จ วิมุตฺตตฺตา ลหุสญฺญาติปิ เวทิตพฺพา. ตํ โอกฺกนฺตสฺส ปนสฺส กรชกาโยปิ ตูลปิจุ วิย สลฺลหุโก โหติ. โส เอวํ วาตกฺขิตฺตตูลปิจุนา วิย สลฺลหุเกน ทิสฺสมาเนน ๗- กาเยน พฺรหฺมโลกํ คจฺฉตี"ติ. เตนาห "ตูลมิว เอริตํ มาลุเตน, ปิลวตีว เม กาโย"ติ. ตสฺสตฺโถ:- ยทาหํ พฺรหฺมโลกํ อญฺญํ วา อิทฺธิยา คนฺตุกาโม โหมิ, ตทา มาลุเตน วายุนา เอริตํ จิตฺตํ ตูลปิจุ วิย อากาสํ ลงฺฆนฺโตเยว เม กาโย โหตีติ.

ขิตกตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.