@๓ สี.,ม. นูนนฺติ ๔ สี. น นูนายนฺติ น นูนํ อยนฺติ ปทจฺเฉโท หิเตน สตฺเต อนุกมฺปนสีลสฺส ภควโต. รโหคโตติ รหสิ คโต, สุญฺญาคารคโต กายวิเวกยุตฺโตติ อตฺโถ. อนุวิคเณตีติ เอตฺถ "น นูนา"ติ ปททฺวยํ อาเนตฺวา สมฺพนฺธิตพฺพํ "นานุวิคเณติ นูนา"ติ, น จินฺเตสิ มญฺเญ, "นานุยุญฺชตี"ติ ตกฺเกมีติ ๑- อตฺโถ. สาสนนฺติ ปฏิปตฺติสาสนํ, จตุสจฺจกมฺมฏฺฐานภาวนนฺติ อธิปฺปาโย. ตถา หีติ เตเนว การเณน, สตฺถุ สาสนสฺส อนนุยุญฺชนโตเอว. อยนฺติ อยํ ภิกฺขุ. ปากตินฺทฺริโยติ มนจฺฉฏฺฐานํ อินฺทฺริยานํ ยถาสกํ วิสเยสุ วิสฺสชฺชนโต ๒- สภาวภูตอินฺทฺริโย, อสํวุตจกฺขุทฺวาราทิโกติ อตฺโถ. ยสฺส ตณฺหาสงฺคสฺส ๓- อจฺฉินฺนตาย โส ภิกฺขุ ปากตินฺทฺริโย วิหรติ, ตสฺส อุปมํ ทสฺเสนฺโต "มิคี ยถา ตรุณชาติกา วเน"ติ อาห. ยถา อยํ ตรุณสภาวา มิคี ปุตฺตเสฺนหสฺส อจฺฉินฺนตาย วเน ทุกฺขํ อนุภวติ, น ตํ อติวตฺตติ, เอวมยมฺปิ ภิกฺขุ สงฺคสฺส อจฺฉินฺนตาย ปากตินฺทฺริโย วิหรนฺโต วฏฺฏทุกฺขํ นาติวตฺตตีติ อธิปฺปาโย. "ตรุณวิชาติกา"ติ วา ปาโฐ. อภินวปฺปสุตา พาลวจฺฉาติ อตฺโถ. ตํ สุตฺวา โส ภิกฺขุ สญฺชาตสํเวโค วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา น จิรสฺเสว อรหตฺตํ ปาปุณิ.

สํฆรกฺขิตตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.