ตตฺถ ปริตฺตํ ทารุมารุยฺห, ยถา สีเท มหณฺณเวติ ๓- เปสโลปิ กุลปุตฺโต กุสีตํ อลสปุคฺคลํ นิสฺสาย สีทติ สํสาเร ปตติ, น ตสฺส ปารํ นิพฺพานํ คจฺฉติ. ยสฺมา เอตเทวํ, ตสฺมา ตํ อธิกุสลธมฺมวเสน ๔- สีสํ อนุกฺขิปิตฺวา กุจฺฉิตํ สีทนโต กุสีตํ วิริยารมฺภาภาวโต หีนวีริยํ ปุคฺคลํ สพฺพถา วชฺเชยฺย, น ตสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยาติ อตฺโถ.

เอวํ ปุคฺคลาธิฏฺฐานาย คาถาย โกสชฺเช อาทีนวํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ

@ อิติวุตฺตกฏฺฐกถาย ๗๘/๓๒๓ ธาตุโสสํสนฺทนสุตฺเต คเหตพฺพา ๔ สี. อกุสลธมฺมวเสน วิริยารมฺเภ อานิสํเส ทสฺเสตุํ "วิวิตฺเตหี"ติอาทิ วุตฺตํ. ตสฺสตฺโถ:- เย ปน กายวิเวกสมฺภเวน วิวิตฺตา, ตโตเอว กิเลเสหิ อารกตฺตา อริยา, นิพฺพานํ ปติเปสิตตฺตตาย ปหิตตฺตา, อารมฺมณูปนิชฺฌานวเสน ลกฺขณูปนิชฺฌานวเสน จ ฌายิโน, สพฺพกาลํ ปคฺคหิตวิริยตาย อารทฺธวีริยา, โลกิยโลกุตฺตรเภทาย ปญฺญาย สมนฺนาคตตฺตา ปณฺฑิตา, เตหิเยว สห อาวเสยฺย สทตฺถํ นิปฺผาเทตุกาโม สํวเสยฺยาติ. ตํ สุตฺวา วิมลตฺเถโร สํวิคฺคมานโส วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา สทตฺถํ อาราเธสิ. สฺวายมตฺโถ ปรโต อาคมิสฺสติ.

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๓,๒๐๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. โสมมิตตเถรคาถา”