อหํ โมเนน โมนิสฺสํ คงฺคาโสโตว สาครนฺ"ติ คาถาทฺวยํ อภาสิ.

ตตฺถ ยํ กิจฺจํ ทฬฺหวีริเยนาติ ทฬฺเหน วิริเยน ถิเรน ปรกฺกเมน, ทฬฺหวิริเยน วา ปุริสโธรเยฺหน ยํ กิจฺจํ กาตพฺพํ ปฏิปชฺชิตพฺพํ. ยํ กิจฺจํ โพทฺธุมิจฺฉตาติ จตฺตาริ อริยสจฺจานิ นิพฺพานเมว วา โพทฺธุํ พุชฺฌิตุํ อิจฺฉนฺเตน ปฏิวิชฺฌิตุกาเมน ยํ กิจฺจํ กรณียํ. กริสฺสํ นาวรชฺฌิสฺสนฺติ ตมหํ ทานิ กริสฺสํ น วิราเธสฺสํ, ๑- ยถานุสิฏฺฐํ ปฏิปชฺชิสฺสามิ. ปสฺส วีริยํ ปรกฺกมนฺติ ยถา ปฏิปชฺชมาเน ธมฺเม วิธินา ๒- อีรณโต ๓- "วีริยํ", ปรํ ปรํ ฐานํ ๔- อกฺกมนโต "ปรกฺกโม"ติ จ ลทฺธนามํ สมฺมาวายามํ ปสฺส น สทฺธเมวาติ ๕- อตฺตโน กตฺตุกามตํ ทสฺเสติ.

ตวญฺจาติ กมฺมฏฺฐานทายกํ กลฺยาณมิตฺตํ อาลปติ. เมติ มยฺหํ. มคฺคมกฺขาหีติ อริยมคฺคํ กเถหิ, โลกุตฺตรมคฺคสมฺปาปกํ จตุสจฺจกมฺมฏฺฐานํ กเถหีติ อตฺโถ. อญฺชสนฺติ อุชุกํ มชฺฌิมปฏิปทาภาเวน อนฺตทฺวยสฺส อนุปคมนโต. อมเต นิพฺพาเน สมฺปาปกภาเวน ปติฏฺฐิตตฺตา อมโตคธํ. โมเนนาติ ญาเณน มคฺคปญฺญาย. ๖- โมนิสฺสนฺติ ชานิสฺสํ นิพฺพานํ ปฏิวิชฺฌิสฺสํ ปาปุณิสฺสํ. คงฺคาโสโตว สาครนฺติ ยถา คงฺคาย โสโต สาครํ สมุทฺทํ อวิรชฺฌนฺโต ๗- เอกํสโต โอคาหติ, เอวํ "อหํ กมฺมฏฺฐานํ อนุยุญฺชนฺโต มคฺคญาเณน นิพฺพานํ อธิคมิสฺสามิ, ตสฺมา ตํ กมฺมฏฺฐานํ เม อาจิกฺขถา"ติ เถรํ กมฺมฏฺฐานํ ยาจิ.

ตํ สุตฺวา เวณุทตฺตตฺเถโร ตสฺส กมฺมฏฺฐานํ อทาสิ. โสปิ กมฺมฏฺฐานํ อนุยุญฺชนฺโต น จิรสฺเสว วิปสฺสนํ อุสฺสุกฺกาเปตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณิ. เตน วุตฺตํ