ตตฺถ ปณฺณวีสติวสฺสานิ, ยโต ปพฺพชิโต อหนฺติ ยโต ปฏฺฐาย อหํ ปพฺพชิโต ตานิมานิ ปณฺณวีสติวสฺสานิ. อจฺฉราสงฺฆาตมตฺตมฺปิ, เจโตสนฺติมนชฺฌคนฺติ โสหํ เอตฺตกํ กาลํ พฺรหมฺจริยํ จรนฺโต อจฺฉราสงฺฆาตมตฺตมฺปิ องฺคุลิโผฏนมตฺตมฺปิ ขณํ เจโตสนฺตึ เจตโส สมาธานํ น ลภึ.

เอวํ ปน อลทฺธา จิตฺตสฺเสกคฺคตํ, ตตฺถ การณมาห "กามราเคน อทฺทิโต"ติ. ตตฺถ อทฺทิโตติ ปีฬิโต, อภิภูโตติ อตฺโถ. พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺโตติ "อิทมิธ อติวิย อยุตฺตํ วตฺตติ, ยทาหํ นิยฺยานิเก สาสเน ปพฺพชิตฺวา อตฺตานํ กิเลสปงฺกโต อุทฺธริตุํ น สกฺโกมี"ติ อุทฺธํมุโข พาหา ปคฺคยฺห กนฺทมาโน. วิหารา อุปนิกฺขมินฺติ วสนกวิหารโต พหิ นิกฺขนฺโต.

เยนาธิปฺปาเยน นิกฺขนฺโต, ตํ ทสฺเสตุํ "สตฺถํ วา อาหริสฺสามี"ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ สตฺถํ วา อาหริสฺสามีติ วาสทฺโท วิกปฺปนตฺโถ. เตน "รุกฺขา วา ๑- ปปติสฺสามิ, อุพฺพนฺธิตฺวา วา มริสฺสามี"ติอาทิเก มรณปฺปกาเร สงฺคณฺหาติ. สิกฺขนฺติ อธิสีลสิกฺขํ. ปจฺจกฺขนฺติ ปจฺจาจิกฺขนฺโต ปริจฺจชนฺโต. "ปจฺจกฺขา"ติปิ ปาลิ, ปจฺจกฺขายาติ อตฺโถ. กาลนฺติ มรณํ, กถํ หิ นาม มาทิโส สิกฺขาปจฺจกฺขาเนน กาลํ กเรยฺยาติ อตฺโถ. สิกฺขาปจฺจกฺขานํ หิ อริยสฺส วินเย มรณํ นาม. ยถาห ภควา "มรณํ เหตํ ภิกฺขเว โย สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี"ติ. ๒- "สิกฺขํ ปจฺจกฺ- ขา"ติ ปน ปาเฐ กถํ หิ นาม มาทิโส สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย กาลํ กเรยฺย, สิกฺขาสมงฺคี เอว ปน หุตฺวา กาลํ กเรยฺย, ตสฺมา สตฺถํ วา อาหริสฺสามิ, โก อตฺโถ ชีวิเตน เมติ โยชนา.

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๔,๑๒๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. สัปปทาสเถรคาถา”