@๔ ม. ภาคีรฏฺฐานนฺติ ๕ สี. อาทิราชาติ ชานิตพฺพํ, สชาติตาย สนฺทติ, ราชคหํ จสฺสา ปุรตฺถิมทกฺขิณาย ทิสาย, ตสฺมา ราชคหโต กปิลวตฺถุํ คนฺตุํ ตํ นทึ ตรนฺตา ปจฺฉามุขา หุตฺวา ตรนฺติ. เตนาห "ปสฺสนฺตุ ตํ ฯเปฯ ตรนฺตนฺ"ติ. "ภควนฺตํ ปจฺฉามุขํ โรหิณึ นาม นทึ อติกฺกมนฺตํ สากิยโกลิยชนปท- วาสิโน ปสฺสนฺตู"ติ กปิลวตฺถุคมนาย ภควนฺตํ อายาจนฺโต อุสฺสาเหติ.

อิทานิ อตฺตโน ปตฺถนํ อุปมาหิ ปกาเสนฺโต "อาสาย กสเต"ติ คาถมาห. อาสาย กสเต เขตฺตนฺติ กสฺสโก กสนฺโต เขตฺตํ ผลาสาย กสติ. พีชํ อาสาย วปฺปตีติ กสิตฺวา จ วปนฺเตน ผลาสาย เอว พีชํ วปฺปติ นิกฺขิปิยติ. อาสาย วาณิชา ยนฺตีติ ธนหารกา วาณิชา ธนาสาย สมุทฺทํ ตริตุํ เทสํ อุปคนฺตุํ สมุทฺทํ นาวาย ยนฺติ คจฺฉนฺติ. ยาย อาสาย ติฏฺฐามีติ เอวํ อหมฺปิ ยาย อาสาย ปตฺถนาย ภควา ตุมฺหากํ กปิลปุรคมนตฺถาย ๑- อิธ ติฏฺฐามิ, สา เม อาสา สมิชฺฌตุ, ตุเมฺหหิ "กปิลวตฺถุ คนฺตพฺพนฺ"ติ วทติ, อาสาย สทิสตาย เจตฺถ กตฺตุกมฺยตาฉนฺทํ อาสาติ อาห.

คมนมคฺคสํวณฺณนาทินา ๒- อเนกวารํ ยาจนาย การณํ ทสฺเสตุํ "ปุนปฺปุนนฺ"ติอาทิ วุตฺตํ. ตสฺสตฺโถ:- สกึ วุตฺตมตฺเตน วปฺเป ๓- อสมฺปชฺชมาเน กสฺสกา ปุนปฺปุนํ ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ พีชํ วปนฺติ, ปชฺชุนฺโน เทวราชาปิ เอกวารเมว อวสฺสิตฺวา ปุนปฺปุนํ กาเลน กาลํ วสฺสติ, กสฺสกาปิ เอกวารเมว อกสิตฺวา สสฺสสมฺปตฺติอตฺถํ ปํสุํ กทฺทมํ วา มุทุํ ๔- กาตุํ เขตฺตํ ปุนปฺปุนํ กสนฺติ, เอกวารเมว ธญฺญํ สงฺคหํ ๕- กตฺวา "อลเมตฺตาวตา"ติ อปริตุสฺสนโต โกฏฺฐาคาราทีสุ ปฏิสามนวเสน มนุสฺเสหิ อุปนียมานํ ปุนปฺปุนํ สาลิอาทิธญฺญํ รฏฺฐํ อุเปติ อุปคจฺฉติ.

ยาจนกาปิ ยาจนฺตา ปุนปฺปุนํ กุลานิ จรนฺติ อุปคจฺฉนฺติ, น เอกวารเมว, ยาจิตา ปน เตสํ ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททนฺติ, น สกึเยว. ตถา ปน เทยฺยธมฺมํ