อรหตฺตมคฺเคเนวสฺส เตปิฏกํ ปญฺจาภิญฺญา จ อาคมึสุ. สตฺถา เอเกน อูเนหิ ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ สทฺธึ คนฺตฺวา ชีวกสฺส นิเวสเน ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ, จูฬปนฺถโก ปน อตฺตโน ภิกฺขาย อปฺปฏิจฺฉิตตฺตา เอว น คโต. ชีวโก ยาคุํ ทาตุํ อารภิ, สตฺถา ปตฺตํ หตฺเถน ปิทหิ. "กสฺมา ภนฺเต น คณฺหถา"ติ วุตฺเต วิหาเร เอโก ภิกฺขุ อตฺถิ ชีวกาติ. โส ปุริสํ ปหิณิ "คจฺฉ ภเณ วิหาเร นิสินฺนํ อยฺยํ คเหตฺวา เอหี"ติ. จูฬปนฺถกตฺเถโรปิ รูเปน กิริยาย จ ๓- เอกมฺปิ เอเกน อสทิสํ ภิกฺขุสหสฺสํ นิมฺมินิตฺวา นิสีทิ. โส ปุริโส วิหาเร ภิกฺขูนํ พหุภาวํ ทิสฺวา คนฺตฺวา ชีวกสฺส กเถสิ "อิมสฺมา ภิกฺขุสํฆา วิหาเร ภิกฺขุสํโฆ พหุตโร, ปกฺโกสิตพฺพํ อยฺยํ น ชานามี"ติ. ชีวโก สตฺถารํ ปฏิปุจฺฉิ "โกนาโม ภนฺเต

@๓ อิ. จูฬปนฺถกตฺเถโร วิรูปกิริยาย วิหาเร นิสินฺโน ภิกฺขู"ติ. จูฬปนฺถโก นาม ชีวกาติ. คจฺฉ ภเณ `จูฬปนฺถโก นาม กตโร'ติ ปุจฺฉิตฺวา ตํ อาเนหีติ. โส วิหารํ คนฺตฺวา "จูฬปนฺถโก นาม กตโร ภนฺเต"ติ ปุจฺฉิ. "อหํ จูฬปนฺถโก, อหํ จูฬปนฺถโก"ติ เอกปหาเรเนว ภิกฺขุสหสฺสมฺปิ กเถสิ. โส ปุนาคนฺตฺวา ตํ ปวตฺตึ ชีวกสฺส อาโรเจสิ. ชีวโก ปฏิวิทฺธสจฺจตฺตา "อิทฺธิมา มญฺเญ อยฺโย"ติ นยโต ญตฺวา "คจฺฉ ภเณ ปฐมํ กถนกมยฺยเมว `ตุเมฺห สตฺถา ปกฺโกสตี'ติ วตฺวา จีวรกณฺเณ คณฺหา"ติ อาห. โส วิหารํ คนฺตฺวา ตถา อกาสิ, ตาวเทว นิมฺมิตภิกฺขู อนฺตรธายึสุ, โส เถรํ คเหตฺวา อคมาสิ.

สตฺถา ตสฺมึ ขเณ ยาคุํ จ ขชฺชกาทิเภทญฺจ ปฏิคฺคณฺหิ. ทสพเล ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา วิหารํ คเต ธมฺมสภายํ กถา อุทปาทิ "อโห พุทฺธานํ อานุภาโว, ยตฺร หิ นาม จตฺตาโร มาเส เอกคาถํ คเหตุํ อสกฺโกนฺตมฺปิ ลหุเกน ขเณเนว เอวํ มหิทฺธิกํ อกํสู"ติ สตฺถา เตสํ ภิกฺขูนํ กถาสลฺลาปํ สุตฺวา อาคนฺตฺวา พุทฺธาสเน นิสชฺช "กึ วเทถ ภิกฺขเว"ติ ปุจฺฉิตฺวา "อิมํ นาม ภนฺเต"ติ วุตฺเต "ภิกฺขเว จูฬปนฺถเกน อิทานิ มยฺหํ โอวาเท ฐตฺวา โลกุตฺตรทายชฺชํ ลทฺธํ, ปุพฺเพ ปน โลกิยทายชฺชนฺ"ติ วตฺวา เตหิ ยาจิโต จูฬเสฏฺฐิชาตกํ ๑- กเถสิ. อปรภาเค ตํ สตฺถา อริยคณปริวุโต ธมฺมาสเน นิสินฺโน มโนมยํ กายํ อภินิมฺมินนฺตานํ ภิกฺขูนํ เจโต- วิวฏฺฏกุสลานญฺจ อคฺคฏฺฐาเน ฐเปสิ. โส อปเรน สมเยน ภิกฺขูหิ "ตถา ทนฺธธาตุเกน กถํ ตยา สจฺจานิ ปฏิวิทฺธานี"ติ ปุฏฺโฐ ภาตุ ปณามนโต ปฏฺฐาย อตฺตโน ปฏิปตฺตึ ปกาเสนฺโต:-