อวิชฺชาย นิวุโตติ อวิชฺชานีวรเณน นิวุโต ปฏิจฺฉาทิตาทีนโว ๓-, อญฺญถา โก เอตฺถ สงฺคํ ชเนยฺยาติ อธิปฺปาโย. จตุคนฺเถนาติ อภิชฺฌากายคนฺถาทินา จตุพฺพิเธน คนฺเถน คนฺถิโต, คนฺถนิยภาเวน วินทฺธิโต. โอฆสํสีทโนติ โอฆนิยภาเวน กาโมฆาทีสุ จตูสุ โอเฆสุ สํสีทนโก. อปฺปหีนภาเวน สนฺตาเน อนุ อนุ เสนฺตีติ อนุสยา, กามราคาทโย อนุสยา. เตสํ ชาเลน โอตฺถโต อภิภูโตติ อนุสยชาลโมตฺถโต ๔-. มกาโร ปทสนฺธิกโร, คาถาสุขตฺถํ ทีฆํ กตฺวา วุตฺตํ. กามจฺฉนฺทาทินา ปญฺจวิเธน นีวรเณน ยุตฺโต อธิมุตฺโตติ ปญฺจนีวรเณ ยุตฺโต, กรณตฺเถ ภุมฺมวจนํ.

กามวิตกฺกาทินา มิจฺฉาวิตกฺเกน สมปฺปิโต สมสฺสิโตติ วิตกฺเกน สมปฺปิโต. ตณฺหามูเลนานุคโตติ ตณฺหาสงฺขาเตน ภวมูเลน อนุพทฺโธ. โมหจฺฉาทนฉาทิโตติ สมฺโมหสงฺขาเตน อาวรเณน ปลิคุณฺฐิโต. สพฺพเมตํ สวิญฺญาณกํ กรชกายํ สนฺธาย วทติ. สวิญฺญาณโก หิ อตฺตภาโว "อุจฺฉินฺนภวเนตฺติโก ภิกฺขเว ตถาคตสฺส กาโย

@๔ ฉ.ม. อนุสยาชาลโมตฺถโต ติฏฺฐติ, ๑- อยญฺเจว กาโย พหิทฺธา จ นามรูปนฺ"ติอาทีสุ กาโยติ วุจฺจติ, เอวายํ วตฺตตี กาโยติ เอวํ "นานากุลมลสมฺปุณฺโณ"ติอาทินา "อวิชฺชาย นิวุโต"ติอาทินา จ วุตฺตปฺปกาเรน อยํ กาโย วตฺตติ, วตฺตนฺโต จ กมฺมยนฺเตน สุกตทุกฺกเฏน กมฺมสงฺขาเตน ยนฺเตน ยนฺติโต สงฺฆฏิโต, ยถา วา เขมนฺตํ คนฺตุํ น สกฺโกติ, ตถา สงฺโขภิโต ๒- สุคติทุคฺคตีสุ วตฺตติ ปริพฺภมติ. สมฺปตฺติ จ วิปตฺยนฺตาติ ยา เอตฺถ สมฺปตฺติ, สา วิปตฺติปริโยสานา. สพฺพํ หิ โยพฺพนํ ชราปริโยสานํ, สพฺพํ อาโรคฺยํ พฺยาธิปริโยสานํ, สพฺพํ ชีวิตํ มรณปริโยสานํ, สพฺโพ สมาคโม วิโยค- ปริโยสาโน. เตนาห "นานาภาโว วิปชฺชตี"ติ. นานาภาโวติ วินาภาโว วิปฺปโยโค, โส กทาจิ วิปฺปยุญฺชกสฺส วเสน, กทาจิ วิปฺปยุญฺชิตพฺพสฺส วเสนาติ วิวิธํ ปชฺชติ ปาปุณิยติ.