ปวิวิตฺโตติ คณสงฺคณิกํ ปหาย กาเยน ปวิวิตฺโต วูปกฏฺโฐ. จิตฺตวิเวกาทิเก หิ ปรโต วกฺขติ. วเสติ สพฺพตฺถ โยเชตพฺพํ. โมเนยฺยธมฺมสมนฺนาคเมน มุนิ. อสํสฏฺโฐติ ทสฺสนสวนสมุลฺลปนสมฺโภคกายสํสคฺคานํ อภาเวน อสํสฏฺโฐ ยถาวุตฺต- สํสคฺครหิโต. อุภยนฺติ คหฏฺเฐหิ อนาคาเรหิ จาติ อุภเยหิปิ อสํสฏฺโฐ. กรเณ หิ อิทํ ปจฺจตฺตวจนํ.

อตฺตานํ ทสฺสเย ตถาติ อชโฬ อมูโคปิ สมาโน ยถา ชโฬ วา มูโค วา, ตถา อตฺตานํ ทสฺเสยฺย, เอเตน ปาคพฺพิยปฺปหานมาห. ชโฬ ว มูโค วาติ จ คาถาสุขตฺถํ รสฺสตฺตํ กตํ, สมุจฺจยตฺโถ จ วาสทฺโท. นาติเวลํ สมฺภาเสยฺยาติ อติเวลํ อติกฺกนฺตปมาณํ น ภาเสยฺย, มตฺตภาณี อสฺสาติ อตฺโถ. สงฺฆมชฺฌมฺหีติ ภิกฺขุสฺเฆ, ชนสมูเห วา.

น โส อุปวเท กญฺจีติ โส ยถาวุตฺตปฏิปตฺติโก ภิกฺขุ หีนํ วา มชฺฌิมํ วา อุกฺกฏฺฐํ วา ยํ กิญฺจิ น วาจาย อุปวเทยฺย. อุปฆาตํ วิวชฺชเยติ กาเยน อุปฆาตํ ปริวิเหฐนํ วชฺเชยฺย. สํวุโต ปาฏิโมกฺขสฺมินฺติ ปาฏิโมกฺขมฺหิ ปาฏิโมกฺข- สํวรสีเล สํวุโต อสฺส, ปาฏิโมกฺขสํวเรน ปิหิตกายวาโจ สิยาติ อตฺโถ. มตฺตญฺญู จสฺส โภชเนติ ปริเยสนปฏิคฺคหณปริโภควิสฺสชฺชเนสุ โภชเน ปมาณญฺญู สิยา.

สุคฺคหีตนิมิตฺตสฺสาติ "เอวํ เม มนสิ กโรโต จิตฺตํ สมาหิตํ อโหสี"ติ ตทาการํ สลฺลกฺเขนฺโต สุฏฺฐุ คหิตสมาธินิมิตฺโต อสฺส. "สุคฺคหีตนิมิตฺโต โส"ติปิ ปาโฐ, โส โยคีติ ๑- อตฺโถ. จิตฺตสฺสุปฺปาทโกวิโทติ เอวํ ภาวยโต จิตฺตํ ลีนํ โหติ, "เอวํ อุทฺธตนฺ"ติ ลีนสฺส อุทฺธตสฺส จ จิตฺตสฺส อุปฺปตฺติการเณ กุสโล อสฺส. ลีเน หิ จิตฺเต ธมฺมวิจยวิริยปีติสมฺโพชฺฌงฺคา ภาเวตพฺพา, อุทฺธเต ปสฺสทฺธิสมาธิอุเปกฺขา- สมฺโพชฺฌงฺคา. สติสมฺโพชฺฌงฺโค ปน สพฺพตฺถ อิจฺฉิตพฺโพ, เตนาห ภควา "ยสฺมึ จ โข ภิกฺขเว สมเย ลีนํ จิตฺตํ โหติ, กาโล ตสฺมึ สมเย ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ภาวนายา"ติอาทิ. ๒- สมถํ อนุยุญฺเชยฺยาติ สมถภาวนํ ภาเวยฺย, อนุปฺปนฺนํ สมาธึ อุปฺปาเทยฺย, อุปฺปนฺนญฺจ ยาว วสีภาวปฺปตฺติ, ตาว วฑฺเฒยฺย พฺยูเหยฺยาติ อตฺโถ. กาเลน จ วิปสฺสนนฺติ ยถาลทฺธํ สมาธึ นิกนฺติยา อปริยาทาเนน หานภาคิยํ ฐิติภาคิยํ วา อกตฺวา นิพฺเพธภาคิยํว กตฺวา ๓- กาเลน วิปสฺสนญฺจ อนุยุญฺเชยฺย. อถวา กาเลน จ วิปสฺสนนฺติ สมถํ อนุยุญฺชนฺโต ตสฺส ถิรีภูตกาเล สงฺโกจํ อนาปชฺชิตฺวา อริยมคฺคาธิคมาย วิปสฺสนํ อนุยุญฺเชยฺย. ยถาห:-