@๔ สี.....สนฺถรฉฑฺฑโก วา อุกฺการภูมิโย เอวํ วุจฺจเต

@๕ สี. มาคโธติ, อิ. มาคธานนฺติ สตฺถุ วจนมตฺเตน อาสิ อุปสมฺปทา. ยถา มํ โอวทีติ "เอวํ สมถปุพฺพงฺคมํ วิปสฺสนํ ภาเวหี"ติ ยถา มํ โอวทิ, ตถา สตฺถุโน วจนํ อกาสึ ปฏิปชฺชึ. รตฺติยาติอาทิ ตสฺสา ปฏิปตฺติยา รสทสฺสนํ. ตตฺถ ปุพฺเพนิวาสญาณํ อนาคตํสญาณญฺจ พหุกิจฺจนฺติ "ปฐมํ ยามํ มชฺฌิมํ ยามนฺ"ติ อจฺจนฺตสํโยควเสน อุปโยควจนํ วุตฺตํ. น ตถา อาสวกฺขยญาณํ เอกาภิสมยวเสน ปวตฺตนโตติ "ปจฺฉิเม ยาเม"ติ ภุมฺมวเสน วุตฺตนฺติ ทฏฺฐพฺพํ. อินฺโทติ สกฺโก เทวราชา. พฺรหฺมาติ มหาพฺรหฺมา. อินฺทพฺรหฺมคฺคหเณน อญฺเญสํ กามเทวานํ พฺรหฺมูนญฺจ อาคมนํ วุตฺตเมวาติ ทฏฺฐพฺพํ. อุกฺกฏฺฐนิทฺเทโส เหส ยถา "ราชา อาคโต"ติ. นมสฺสึสูติ กาเยน วาจาย จ นมกฺการํ อกํสุ.

ตตฺถ กาเยน กตํ นมกฺการํ ทสฺเสนฺโต "ปญฺชลี"ติ วตฺวา วาจาย กตํ ทสฺเสตุํ "นโม เต"ติอาทิ วุตฺตํ. เทวสงฺฆปุรกฺขตนฺติ เทวคฺคหเณน อุปปตฺติเทว- ภาวโต พฺรหฺมาโนปิ คหิตา. สิตํ ปาตุกริตฺวานาติ อตฺตโน โอวาทสฺส มหปฺผลตํ ๑- เทวพฺรหฺมูนญฺจ คุณสมฺปตฺตึ ๒- นิสฺสาย สตฺถา สิตํ ปาตฺวากาสิ. ปาตุกโรนฺโต จ น อญฺเญ ๓- วิย ทนฺเต วิทํเสติ, มุขาธานํ ปน โถกํ วิวรติ, ตตฺตเกน จ อภิภูตทิพฺพ- ผลิกมุตฺตรสฺมิโย อวหสิตตารกาสสิมรีจิโย ๔- สุสุกฺกทาฐสมฺภวา ฆนรสฺมิโย นิกฺขมิตฺวา ติกฺขตฺตุํ สตฺถุ มุขํ ปทกฺขิณํ กโรนฺติ, ตํ ทิสฺวา ปจฺฉโต คจฺฉนฺตาปิ สตฺถา สิตํ ปาตฺวากาสีติ สญฺชานนฺติ.

ตเปนาติ อินฺทฺริยสํวเรน, "ธุตธมฺมสมาทาเนนา"ติ เกจิ. สญฺญเมนาติ สีเลน. ทเมนาติ ปญฺญาย. พฺรหฺมจริเยนาติ อวสิฏฺฐเสฏฺฐจริยาย. เอเตนาติ ยถาวุตฺเตน ตปาทินา. พฺราหฺมโณ โหติ พาหิตปาปภาวโต. เอตนฺติ ตปาทิ ยถาวุตฺตํ. พฺราหฺมณ- มุตฺตมนฺติ อุตฺตมํ พฺราหฺมณํ, พฺราหฺมเณสุ วา อุตฺตมํ สพฺพเสฏฺฐํ, อหูติ วจนเสโส. พฺราหฺมณนฺติ วา พฺรหฺมญฺญมาห, เอวํ อุตฺตมํ พฺรหฺมญฺญํ, น ชจฺจาทีติ อธิปฺปาโย.