อญฺฉามีติ อากฑฺฒามิ. นนฺติ กิเลสปาสํ. น มุญฺจามีติ น โมเจมิ. อสฺมา โสกปริทฺทวาติ อิมสฺมา โสกปริเทววฏฺฏโต. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยถา ปาเสน พทฺโธ มิโค สูกโร วา โมจนุปายํ อชานนฺโต ปริปฺผนฺทมาโน ตํ อาวิญฺฉนฺโต ๒- พนฺธนํ ทฬฺหํ กโรติ, เอวํ อหํ ปุพฺเพ กิเลสปาเสน ปฏิมุกฺโก โมจนุปายํ อชานนฺโต กายสญฺเจตนาทิวเสน ปริปฺผนฺทมาโน ตํ น โมเจสึ, อญฺญทตฺถุ ตํ ทฬฺหํ กโรนฺโต โสกาทินา ปรํ กิเลสํ เอว ปาปุณินฺติ. โก เม พนฺธํ มุญฺจํ โลเก, สมฺโพธึ เวทยิสฺสตีติ อิมสฺมึ โลเก เอตํ กิเลสพนฺธเนน พนฺธํ มุญฺจนฺโต สมฺพุชฺฌติ เอเตนาติ "สมฺโพธี"ติ ลทฺธนามํ วิโมกฺขมคฺคํ โก เม เวทยิสฺสติ อาจิกฺขิสฺสตีติ อตฺโถ. "พนฺธมุญฺจนฺ"ติปิ ปฐนฺติ, พนฺธา พนฺธสฺส วา โมจกํ สมฺโพธินฺติ โยชนา.

อาทิสนฺตนฺติ เทเสนฺตํ. ปภงฺคุนนฺติ ปภญฺชนํ กิเลสานํ วิทฺธํสนํ, ปภงฺคุนํ วา ธมฺมปฺปวตฺตึ อาทิสนฺตํ กเถนฺตํ ชราย มจฺจุโน จ ปวาหนํ กสฺส ธมฺมํ ปฏิจฺฉามิ. "ปฏิปชฺชามี"ติ วา ปาโฐ, โส เอวตฺโถ. วิจิกิจฺฉากงฺขาคนฺถิตนฺติ "อโหสึ นุ โข อหมตีตมทฺธานนฺ"ติอาทินยปฺปวตฺตาย ๓- วิจิกิจฺฉาย อาสปฺปนปริสปฺปนาการวุตฺติยา กงฺขาย จ คนฺถิตํ. สารมฺภพลสญฺญุตนฺติ กรณุตฺตริยกรณลกฺขเณน พลปฺปตฺเตน สารมฺเภน ยุตฺตํ. โกธปฺปตฺตมนตฺถทฺธนฺติ สพฺพตฺถ โกเธน ยุตฺตมนสา ถทฺธภาวํ คตํ อภิชปฺปปฺปทารณํ. อิจฺฉิตาลาภาทิวเสน หิ ตณฺหา สตฺตานํ จิตฺตํ ปทาเลนฺตี วิย ปวตฺตติ. ทูเร ฐิตสฺสาปิ วิชฺฌนุปายตาย ตณฺหาว ธนุ สมุปติฏฺฐติ อุปฺปชฺชติ เอตสฺมาติ ตณฺหาธนุสมุฏฺฐานํ, ทิฏฺฐิสลฺลํ. ตํ ปน ยสฺมา วีสติวตฺถุกา สกฺกายทิฏฺฐิ, ทสวตฺถุกา มิจฺฉาทิฏฺฐีติ ตึสปฺปเภทํ, ตสฺมา วุตฺตํ "เทฺว จ ปนฺนรสายุตนฺ"ติ, ทฺวิกฺขตฺตุํ ปนฺนรสเภทวนฺตนฺติ อตฺโถ. ปสฺส โอรสิกํ พาฬฺหํ, เภตฺวาน ยทิ ติฏฺฐตีติ ยํ อุรสมฺพนฺธนียตาย โอรสิกํ พาฬฺหํ พลวตรํ เภตฺวาน หทยํ วินิวิชฺฌิตฺวา ตสฺมึเยว หทเย ติฏฺฐติ, ตํ ปสฺสาติ อตฺตานเมว อาลปติ.