เอวํ ยาวชีวํ ปุญฺญานิ กตฺวา เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต กสฺสปสฺส ภควโต กาเล พาราณสิยํ กุฏุมฺพิกเคเห นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺโต สตฺถริ ปรินิพฺพุเต นิฏฺฐิเต โยชนิเก กนกถูเป พหู กํสปาติโย กาเรตฺวา สปฺปิมณฺฑสฺส ปูเรตฺวา มชฺเฌ เอเกกํ คุฬปิณฺฑํ ฐเปตฺวา มุขวฏฺฏิยา มุขวฏฺฏึ ผุสาเปนฺโต เจติยํ ปริกฺขิปาเปตฺวา อตฺตนา เอกํ มหตึ กํสปาตึ กาเรตฺวา สปฺปิมณฺฑสฺส ปูเรตฺวา สหสฺสวฏฺฏิโย ชาลาเปตฺวา สีเส ฐเปตฺวา สพฺพรตฺตึ เจติยํ อนุปริยายิ.

เอวํ ตสฺมิมฺปิ อตฺตภาเว ยาวชีวํ กุสลํ กตฺวา ตโต จุโต เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ตโต จุโต อนุปฺปนฺเน พุทฺเธ พาราณสิยํเยว ทุคฺคตกุเล นิพฺพตฺติ, อนฺนภาโรติสฺส นามํ อโหสิ. โส สุมนเสฏฺฐิสฺส นาม เคเห กมฺมํ กโรนฺโต ชีวติ. โส เอกทิวสํ อุปริฏฺฐํ นาม ปจฺเจกพุทฺธํ นิโรธสมาปตฺติโต วุฏฺฐาย คนฺธมาทนปพฺพตโต อากาเสนาคนฺตฺวา พาราณสีนครทฺวาเร โอตริตฺวา จีวรํ ปารุปิตฺวา นคเร ปิณฺฑาย ปวิสนฺตํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺโต ปตฺตํ คเหตฺวา อตฺตโน อตฺถาย ฐปิตํ เอกํ ภาคภตฺตํ ปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสฺส ทาตุกาโม อารภิ. ภริยาปิสฺส อตฺตโน ภาคภตฺตํ ตตฺเถว ปกฺขิปิ. โส ตํ เนตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสฺส หตฺเถ ฐเปสิ. ปจฺเจกพุทฺโธ ตํ คเหตฺวา อนุโมทนํ กตฺวา ปกฺกามิ, ตํ ทิสฺวา รตฺตึ สุมนเสฏฺฐิสฺส ฉตฺเต อธิวตฺถา เทวตา "อโห ทานํ ปรมทานํ, อุปริฏฺเฐ สุปฺปติฏฺฐิตนฺ"ติ มหาสทฺเทน อนุโมทิ. ตํ สุตฺวา สุมนเสฏฺฐี "เอวํ เทวตาย อนุโมทิตํ อิทเมว อุตฺตมทานนฺ"ติ จินฺเตตฺวา ตตฺถ ปตฺตึ ยาจิ. อนฺนภาโร ปน ตสฺส ปตฺตึ อทาสิ, เตน ปสนฺนจิตฺโต สุมนเสฏฺฐี ตสฺส สหสฺสํ ทตฺวา "อิโต ปฏฺฐาย ตุยฺหํ สหตฺเถน กมฺมกรณกิจฺจํ นตฺถิ, ปฏิรูปํ เคหํ กตฺวา นิจฺจํ วสาหี"ติ อาห.

ยสฺมา นิโรธโต วุฏฺฐิตสฺส ปจฺเจกพุทฺธสฺส ทินฺนปิณฺฑปาโต ตํทิวสเมว อุฬารตรวิปาโก โหติ, ตสฺมา ตํทิวสํ สุมนเสฏฺฐี รญฺโญ สนฺติกํ คจฺฉนฺโต ตํ คเหตฺวา อคมาสิ. ราชา ปน ตํ อาทรวเสน โอโลเกสิ. เสฏฺฐี "มหาราช อยํ โอโลเกตพฺพยุตฺโตเยวา"ติ วตฺวา ตทา เตน กตปุญฺญํ อตฺตนาปิสฺส สหสฺสํ ทินฺนภาวํ กเถสิ. ตํ สุตฺวา ราชา ตุสฺสิตฺวา สหสฺสํ ทตฺวา อสุกสฺมึ นาม ฐาเน เคหํ กตฺวา วสา"ติ เคหฏฺฐานมสฺส อาณาเปสิ. ตสฺส ตํ ฐานํ โสธาเปนฺตสฺส มหนฺติโย นิธิกุมฺภิโย อุฏฺฐหึสุ, ตา ทิสฺวา โส รญฺโญ อาโรเจสิ. ราชา สพฺพํ ธนํ อุทฺธราเปตฺวา ราสิกตํ ทิสฺวา เอตฺตกํ ธนํ อิมสฺมึ นคเร กสฺส เคเห อตฺถีติ. น กสฺสจิ เทวาติ. "เตน หิ อยํ อนฺนภาโร อิมสฺมึ นคเร มหาธนเสฏฺฐี นาม โหตู"ติ ตํทิวสเมว ตสฺส เสฏฺฐิฉตฺตํ อุสฺสาเปสิ.

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๔,๘๕๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. อนุรุทธเถรคาถา”