อสลฺลีเนนาติ อลีเนน อสงฺกุฏิเตน ๔- สุวิกสิเตเนว จิตฺเตน. เวทนํ อชฺฌวาสยีติ

@๔ สี. อสํกุจิเตน สโต สมฺปชาโน หุตฺวา มารณนฺติกํ เวทนํ อธิวาเสสิ, น เวทนานุวตฺตี หุตฺวา อิโต จิโต จ สมฺปริวตฺติ. ปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ, วิโมกฺโข เจตโส อหูติ ยถา เตลญฺจ ปฏิจฺจ วฏฺฏิญฺจ ปฏิจฺจ ปชฺชลนฺโต ปชฺโชโต ปทีโป เตสํ ปริกฺขเย นิพฺพายติ, นิพฺพุโต จ กตฺถจิ คนฺตฺวา น ติฏฺฐติ, อญฺญทตฺถุ อนฺตรธายติ, อทสฺสนเมว คจฺฉติ, เอวํ กิเลสาภิสงฺขาเร นิสฺสาย ปวตฺตมาโน ขนฺธสนฺตาโน เตสํ ปริกฺขเย นิพฺพายติ, นิพฺพุโต จ กตฺถจิ คนฺตฺวา น ติฏฺฐติ, อญฺญทตฺถุ อนฺตรธายติ, อทสฺสนเมว คจฺฉตีติ ทสฺเสติ. เตน วุตฺตํ "นิพฺพนฺติ ธีรา ยถายมฺปทีโป"ติ ๑- "อจฺจิ ยถา วาตเวเคน ขิตฺตนฺ"ติ ๒- จ อาทิ.

เอเตติ ปรินิพฺพานกฺขเณ สตฺถุ สนฺตาเน ปวตฺตมานานํ ธมฺมานํ อตฺตโน ปจฺจกฺขตาย วุตฺตํ. ปจฺฉิมกา ตโต ปรํ จิตฺตุปฺปาทาภาวโต. ทานีติ เอตรหิ. ผสฺสปญฺจมาติ ผสฺสปญฺจมกานํ ธมฺมานํ ปากฏภาวโต วุตฺตํ. ตถา หิ จิตฺตุปฺปาท- กถายมฺปิ ผสฺสปญฺจมกาว อาทิโต วุตฺตา. อญฺเญ ธมฺมาติ สห นิสฺสเยน อญฺเญ จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา, น ปรินิพฺพานจิตฺตเจตสิกา. นนุ เตปิ น ภวิสฺสนฺเตวาติ? สจฺจํ น ภวิสฺสนฺติ, อาสงฺกาภาวโต ปน เต สนฺธาย "น ภวิสฺสนฺตี"ติ น วตฺตพฺพเมว. "อิตเร ปน เสกฺขปุถุชฺชนานํ วิย ภวิสฺสนฺติ นุ โข"ติ สิยา อาสงฺกาติ ตทาสงฺกานิวตฺตนตฺถํ "นาญฺเญ ธมฺมา ภวิสฺสนฺตี"ติ วุตฺตํ.