นนุ อหํ จิตฺต ตยามฺหิ ยาจิโตติ อมฺโภ จิตฺต อหํ ตยา นนุ ยาจิโต อมฺหิ อายาจิโต มญฺเญ, ยทิ ยาจิโต, กสฺมา อิทานิ ตทนุรูปํ น ปฏิปชฺชสีติ อธิปฺปาโย. "คิรพฺพเช"ติอาทินา ยาจิตาการํ ทสฺเสติ. จิตฺรฉทา วิหงฺคมา วิจิตฺรเปขุณปกฺขิโน, มยูราติ อตฺโถ. มหินฺทโฆสตฺถนิตาภิคชฺชิโนติ ชลโฆสตฺถนิเตน เหตุนา สุฏฺฐุ คชฺชนสีลา. เต ตํ รเมสฺสนฺติ วนมฺหิ ฌายินนฺติ เต มยูรา ตํ วเน ฌานปสุตํ รเมสฺสนฺตีติ นนุ ตยา ยาจิโตติ ทสฺเสติ.

กุลมฺหีติ กุลปริวฏฺเฏ. อิมมชฺฌุปาคโตติ อิมํ อรญฺญฏฺฐานํ ปพฺพชฺชํ วา อชฺชุปาคโต. อโถปิ ตฺวํ จิตฺต น มยฺห ตุสฺสสีติ ตฺวํ อนุวตฺติตฺวา ฐิตมฺปิ มํ ๑- นาราเธสฺสสีติ อตฺโถ.

มเมว เอตํ น หิ ตฺวํ ปเรสนฺติ เอตํ จิตฺต มเมว ตสฺมา ตฺวํ ปเรสํ น โหสิ. ตฺวํ ปน อญฺเญสํ วิย กตฺวา สนฺนาหกาเล กิเลสมาเร ยุชฺฌิตุํ ภาวนา- สนฺนาหกาเลนติ วตฺวา ปริเทวิเตน กึ ปโยชนํ, อิทานิ ตํ อญฺญถา วตฺติตุํ น ทสฺสามีติ อธิปฺปาโย. สพฺพํ อิทํ จลมิติ เปกฺขมาโนติ ยสฺมา "อิทํ จิตฺตํ อญฺญญฺจ สพฺพํ เตภูมิกสงฺขารํ จลํ อนวฏฺฐิตนฺ"ติ ปญฺญาจกฺขุนา โอโลเกนฺโต เคหโต กาเมหิ จ อภินิกฺขมึ อมตปทํ นิพฺพานํ ชิคีสํ ปริเยสนฺโต, ตสฺมา จิตฺต อนนุวตฺตนฺโต ๒- นิพฺพานํ ปริเยสนเมว กโรมีติ อธิปฺปาโย.

อวีตราเคน สุทุนฺนิวารยํ จิตฺตํ จลํ มกฺกฏสนฺนิภํ วนมกฺกฏสทิสํ อิติ สุยุตฺตวาที สุภาสิตวาที ทฺวิปทานมุตฺตโม มหาภิสกฺโก นรทมฺมสารถีติ โยชนา. ๓-