อหิริกฺกตายาติ ยถาวชฺชํ เกฬึ กโรนฺโต วิย นิลฺลชฺชตาย. จิตฺตเหตูติ เอกทา นิคณฺโฐ, เอกทา ปริพฺพาชกาทิโก โหนฺโต อนวฏฺฐิตจิตฺโต ปุริโส วิย จิตฺตวสิโก หุตฺวา. ทูรกนฺตนาติ ราชาทีหิ เมตฺตํ กตฺวา เตสุ ทุพฺภิตฺวา ทุพฺภิภาเวน. อาชีว- เหตูติ อาชีวการณา ชีวิกาปกโต หุตฺวา อาชีวิกาภเยน อหํ น นิกฺขมึ น ปพฺพชึ. กโต จ เต จิตฺต ปฏิสฺสโว มยาติ "ปพฺพชิตกาลโต ปฏฺฐาย น ตว วเส วตฺตามิ, มเมว ปน วเส วตฺตามี"ติ จิตฺต มยา นนุ ปฏิญฺญา กตาติ ทสฺเสติ.

อปฺปิจฺฉตา สปฺปุริเสหิ วณฺณิตาติ "ปจฺจเยสุ สพฺพโส อปฺปิจฺฉา นาม สาธู"ติ พุทฺธาทีหิ ปสฏฺฐา, ตถา มกฺขปฺปหานํ ปเรสํ คุเณ มกฺขนสฺส ปหานํ วูปสโม สพฺพสฺส ทุกฺขสฺส วูปสโม นิพฺพานํ สปฺปุริเสหิ วณฺณิตํ. อิติสฺสุ มํ จิตฺต ตทา นิยุญฺชสิ "สมฺม ตยา เตสุ คุเณสุ ปติฏฺฐาตพฺพนฺ"ติ จิตฺต ตฺวํ เอวํ ตทา นิยุญฺชสิ. อิทานิ ตฺวํ คจฺฉสิ ปุพฺพจิณฺณํ อิทานิ มํ ตฺวํ ปหาย อตฺตโน ปุริมาจิณฺณํ มหิจฺฉตาทึ ปฏิปชฺชสิ, กึ นาเมตนฺติ อธิปฺปาโย.

ยมตฺถํ สนฺธาย "คจฺฉสิ ปุพฺพจิณฺณนฺ"ติ วุตฺตํ, ตํ ทสฺเสตุํ "ตณฺหา อวิชฺชา จา"ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ ตณฺหาติ ปจฺจเยสุ ตณฺหา, อวิชฺชาติ ตตฺเถว อาทีนว- ปฏิจฺฉาทิกา อวิชฺชา. ปิยาปิยนฺติ ปุตฺตทาราทีสุ เปมสงฺขาโต ปิยภาโว เจว ปนฺตเสนาสเนสุ อธิกุสลธมฺเมสุ อนภิรติสงฺขาโต อปฺปิยภาโว จ อุภยตฺถ อนุโรธปฏิวิโรโธ. สุภานิ รูปานีติ อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สุภรูปานิ. สุขา เวทนาติ อิฏฺฐารมฺมเณ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชนสุขเวทนา. มนาปิยา กามคุณาติ วุตฺตาวเสสา มโนรมา กามโกฏฺฐาสา. วนฺตาติ นิรูปโต ตํนิสฺสิตสฺส ฉนฺทราคสฺส วิกฺขมฺภนปหาเนน ฉฑฺฑิตตาย ปริจฺจตฺตตาย จ วนฺตา. วนฺเต อหํ อาวมิตุํ น อุสฺสเหติ เอวํ เต ฉฑฺฑิเต ปุน ปจฺจาวมิตุํ อหํ น สกฺโกมิ, ปริจฺจตฺตา เอว โหนฺตีติ วทติ.

สพฺพตฺถาติ สพฺเพสุ ภเวสุ สพฺพาสุ โยนีสุ สพฺพาสุ คตีสุ วิญฺญาณฏฺฐิตีสุ จ. วโจ กตํ มยาติ อมฺโภ จิตฺต ตว วจนํ มยา กตํ. กโรนฺโต จ พหูสุ ชาตีสุ น เมสิ โกปิโตติ อเนกาสุ ชาตีสุ ปน มยา น โกปิโต อสิ. มยา เนว ปริภวิโต, ตถาปิ อชฺฌตฺตสมฺภโว อตฺตนิ สมฺภูโต หุตฺวาปิ ตว อกตญฺญุตาย ทุกฺเข จิรํ สํสริตํ ตยา กเตติ ตยา นิพฺพตฺติเต อนาทิมติ ๑- สํสารทุกฺเข สุจิรกาลํ มยา สํสริตํ ปริพฺภมิตํ.