@๕ ม. ปริกิรนฺเต ๖ สี. วิทฺธํเสยฺยุนฺติ กเรยฺยํ. นิพฺพนโถ อวนโถ ส ภิกฺขูติ โย หิ สพฺเพน สพฺพํ นิตฺตโณฺห, ตโต เอว กตฺถจิปิ นนฺทิยา อภาวโต อวนโถ, โส ภิกฺขุ นาม สํสาเร ภยสฺส สมฺมเทว อิกฺขณตาย ภินฺนกิเลสตาย จาติ อตฺโถ.

ยมิธ ปฐวิญฺจ เวหาสํ, รูปคตํ ชคโตคธํ กิญฺจีติ ยงฺกิญฺจิ อิธ ปฐวีคตํ ภูมินิสฺสิตํ เวหาสํ เวหาสฏฺฐํ เทวโลกนิสฺสิตํ รูปคตํ รูปชาตํ รุปฺปนสภาวํ ชคโตคธํ โลกิกํ ภวตฺตยปริยาปนฺนํ สงฺขตํ. ปริชิยฺยติ สพฺพมนิจฺจนฺติ สพฺพํ ตํ ชราภิภูตํ, ตโต เอว อนิจฺจํ ตโต เอว ทุกฺขํ อนตฺตาติ เอวํ ติลกฺขณาโรปนํ อาห. อยํ เถรสฺส วิปสฺสนาติ ๑- วทนฺติ. เอวํ สเมจฺจ จรนฺติ มุตตฺตาติ เอวํ สเมจฺจ อภิสเมจฺจ วิปสฺสนาปญฺญาสหิตาย มคฺคปญฺญาย ปฏิวิชฺฌิตฺวา มุตตฺตา ปริญฺญาตตฺตภาวา ปณฺฑิตา จรนฺติ วิหรนฺติ.

อุปธีสูติ ขนฺธูปธิอาทีสุ. ชนาติ อนฺธปุถุชฺชนา. คธิตาเสติ ปฏิพทฺธจิตฺตา. เอตฺถ หิ วิเสสโต กามคุณูปธีสุ ฉนฺโท อปเนตพฺโพติ ทสฺเสนฺโต อาห ทิฏฺฐสุเต ปฏิเฆ จ มุเต จาติ. ทิฏฺฐสุเตติ ทิฏฺเฐ เจว สุเต จ, รูปสทฺเทสูติ อตฺโถ. ปฏิเฆติ ฆฏฺฏิเต ๒- โผฏฺฐพฺเพ. มุเตติ วุตฺตาวเสเส มุเต, คนฺธรเสสูติ วุตฺตํ โหติ. สารตฺถปกาสนิยํ "ปฏิฆปเทน คนฺธรสา คหิตา, มุตปเทน โผฏฺฐพฺพารมฺมณนฺ"ติ วุตฺตํ. เอตฺถ วิโนทย ฉนฺทมเนโชติ เอตสฺมึ ทิฏฺฐาทิเภเท ปญฺจกามคุเณ กามจฺฉนฺทํ วิโนเทหิ, ตถา สติ สพฺพตฺถ อเนโช อวิกปฺโป ภวสิ. โย เหตฺถ น ลิปฺปติ มุนิ ตมาหูติ โย หิ เอตฺถ กามคุเณ ตณฺหาเลเปน น ลิปฺปติ, ตํ โมเนยฺยธมฺมฏฺฐตฺตา ๓- "มุนี"ติ ปณฺฑิตา วทนฺติ. "อถ สฏฺฐิสิตา"ติ ปาลีติ อธิปฺปาเยน เกจิ "สฏฺฐิธมฺมารมฺมณ- นิสฺสิตา"ติ อตฺถํ วทนฺติ. "อฏฺฐสฏฺฐิสิตา สวิตกฺกา"ติ ปน ปาลิ, อปฺปกํ หิ อูนํ อธิกํ วา น คณนูปคํ โหตีติ. อฏฺฐสฏฺฐิสิตาติ ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิคต- สนฺนิสฺสิตา มิจฺฉาวิตกฺกาติ อตฺโถติ เกจิ วทนฺติ, ทิฏฺฐิคติกา จ สตฺตาวาสาภาวลทฺธึ ๔- อชฺฌูปคตาติ