สญฺญาย วิปริเยสาติอาทิกา คาถา เตน ยาจิเตน อายสฺมตา อานนฺเทน วุตฺตา. วิปริเยสาติ วิปลฺลาเสน อุสเภ สุภนฺติ ปวตฺเตน วิปรีตคฺคาเหน. นิมิตฺตนฺติ กิเลสชนกนิมิตฺตํ. ปริวชฺเชหีติ ปริจฺจช. สุภํ ราคูปสญฺหิตนฺติ ราควฑฺฒนารมฺมณํ สุภํ ปริวชฺเชนฺโต อสุภสญฺญาย ปริวชฺเชยฺย, สพฺพตฺถ อนภิรติสญฺญาย. ตสฺมา ตทุภยมฺปิ ทสฺเสนฺโต "อสุภายา"ติอาทิมาห.

ตตฺถ อสุภายาติ อสุภานุปสฺสนาย. จิตฺตํ ภาเวหิ เอกคฺคํ สุสมาหิตนฺติ อตฺตโน จิตฺตวิกฺเขปาภาเวน เอกคฺคํ อารมฺมเณสุ สุสมาหิตํ อปฺปิตํ กตฺวา ภาเวหิ ตว อสุภานุปสฺสนํ สุกรํ อกฺขามีติ. สติ กายคตา ตฺยตฺถูติ วุตฺตกายคตาสติภาวนาย ตยา ภาวิตา พหุลีกตา โหตูติ อตฺโถ. นิพฺพิทาพหุโล ภวาติ อตฺตภาเว สพฺพสฺมิญฺจ นิพฺเพทพหุโล โหหิ.

นิมิตฺตญฺจ ภาเวหีติ นิจฺจนิมิตฺตาทีนํ อุคฺฆาฏเนน วิเสสโต อนิจฺจานุปสฺสนา อนิมิตฺตา นาม, ๓- ตโต มานานุสยมุชฺชหาติ ตํ ภาเวนฺโต มคฺคปฏิปาฏิยา อคฺคมคฺคาธิ- คเมน มานานุสยํ สมุจฺฉินฺท. มานาภิสมยาติ มานสฺส ทสฺสนาภิสมยา เจว ปหานาภิสมยา จ. อุปสนฺโตติ สพฺพโส ราคาทีนํ สนฺตตาย อุปสนฺโต จริสฺสสิ วิหริสฺสสีติ อตฺโถ.