"วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา"ติ.

ตถา สาปทานานปทานเภทโต, เยสํ หิ ปุริเมสุ สมฺมาสมฺพุทฺเธสุ ปจฺเจกพุทฺธ- พุทฺธสาวเกสุปิ ๑- ปุญฺญกิริยาวเสน ปวตฺติตํ สาวกปารมิตาสงฺขาตํ อตฺถิ อปทานํ, เต สาปทานา, เสยฺยถาปิ อปทานปาลิยํ อาคตา เถรา. เยสํ ปน ตํ นตฺถิ, เต อนปทานา.

กึ ปน สพฺเพน สพฺพํ ปุพฺพเหตุสมฺปตฺติยา วินา สจฺจาภิสมฺโพโธ สมฺภวตีติ? น สมฺภวติ. น หิ อุปนิสฺสยสมฺปตฺติรหิตสฺส อริยมคฺคาธิคโม อตฺถิ ตสฺส สุทุกฺกรทุรภิสมฺภวสภาวโต. ยถาห:- "ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กตมํ นุ โข ทุกฺกรตรํ วา ทุรภิสมฺภวตรํ วา"ติอาทิ. ๒- ยทิ เอวํ กสฺมา วุตฺตํ "เยสํ ปน ตํ นตฺถิ, เต อนปทานา"ติ. นยิทเมว ๓- ทฏฺฐพฺพํ "เย สพฺเพน สพฺพํ อุปนิสฺสยสมฺปตฺติรหิตา, เต อนปทานา"ติ ตาทิสานํ อิธ อนธิปฺเปตตฺตา. เยสํ ปน อติอุกฺกํสคตํ อปทานํ นตฺถิ, เต อิธ "อนปทานา"ติ วุตฺตา, น สพฺเพน สพฺพํ อุปนิสฺสยรหิตาเยว. ตถา หิ อิเม สตฺตา พุทฺธุปฺปาเทสุ อจฺฉริยาจินฺเตยฺยคุณวิภูติวิตฺถตํ พุทฺธานํ อานุภาวํ ปสฺสนฺตา จตุปฺปมาณิกสฺส โลกสฺส สพฺพถาปิ ๔- ปสาทาวหตฺตา สตฺถริ สทฺธํ ปฏิลภนฺติ. ตถา สทฺธมฺมสฺสวเนน, สาวกานํ สมฺมาปฏิปตฺติทสฺสเนน, กทาจิ มหาโพธิสตฺตานํ สมฺมาสมฺโพธิยา จิตฺตาภินีหารทสฺสเนน, เตสํ สนฺติเก โอวาทานุ- สาสนปฏิลาเภน จ สทฺธมฺเม สทฺธํ ปฏิลภนฺติ, เต ตตฺถ ปฏิลทฺธสทฺธา ยทิปิ สํสาเร นิพฺพาเน จ อาทีนวานิสํเส ๕- ปสฺสนฺติ, มหารชกฺขตาย ปน โยคกฺเขมํ อนภิสมฺภุนนฺตา อนฺตรนฺตรา วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ กุสลพีชํ อตฺตโน สนฺตาเน โรเปนฺติเยว สปฺปุริสูปนิสฺสยพหุการภาวโต ๖- เตนาห ๗-:-