@๕ ฉ.ม. กาลกฺเขปํ อาจิกฺขิตฺวา "เอกิกาว กุลฆรํ คมิสฺสามี"ติ มคฺคํ ปฏิปชฺชิ. โส อาคนฺตฺวา เคเห ตํ อปสฺสนฺโต ปฏิวิสฺสเก ปุจฺฉิตฺวา "กุลฆรํ คตา"ติ สุตฺวา "มํ นิสฺสาย กุลธีตา อนาถา ชาตา"ติ ปทานุปทํ คนฺตฺวา สมฺปาปุณิ. ตสฺสา อนฺตรามคฺเค เอว คพฺภวุฏฺฐานํ อโหสิ. สา ปสุตกาลโต ปฏฺฐาย ปฏิปฺปสฺสทฺธคมนุสฺสุกฺกา ๑- สามิกํ คเหตฺวา นิวตฺติ. ทุติยวารมฺปิ คพฺภินี อโหสีติอาทิกํ สพฺพํ ปุริมนเยเนว วิตฺถาเรตพฺพํ.

อยํ ปน วิเสโส:- ยทา ตสฺสา อนฺตรามคฺเค กมฺมชวาตา จลึสุ, ตทา มหาอกาลเมโฆ อุทปาทิ. สมนฺตโต วิชฺชุลตาหิ อาทิตฺตํ วิย เมฆถนิเตหิ ภิชฺชมานํ วิย จ อุทกธารานิปาตนิรนฺตรํ นภํ อโหสิ. สา ตํ ทิสฺวา "สามิ เม อโนวสฺสิกฐานํ ชานาหี"ติ อาห. โส อิโต จิโต จ โอโลเกนฺโต เอกํ ติณสญฺฉนฺนํ คุมฺพํ ทิสฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา หตฺถคตาย วาสิยา ตสฺมึ คุมฺเพ ทณฺฑเก ฉินฺทิตุกาโม ติเณหิ สญฺฉาทิตวมฺมิกปริยนฺเต ๒- อุฏฺฐิตรุกฺขทณฺฑกํ ฉินฺทิ. ตาวเทว จ นํ ตโต วมฺมิกโต นิกฺขมิตฺวา โฆรวิโส อาสีวิโส ฑํสิ. ๓- โส ตตฺเถว ปติตฺวา กาลมกาสิ. สา มหาทุกฺขํ อนุภวนฺตี ตสฺส อาคมนํ โอโลเกนฺตี เทฺวปิ ทารเก วาตวุฏฺฐึ อสหมาเน วิรวนฺเต อุรนฺตเร กตฺวา ทฺวีหิ ชาณุเกหิ ทฺวีหิ หตฺเถหิ จ ภูมึ อุปฺปีเฬตฺวา ยถาฐิตาว รตฺตึ วีตินาเมตฺวา วิภาตาย รตฺติยา มํสเปสิวณฺณํ เอกํ ปุตฺตํ ปิโลติกจุมฺพฏเก นิปชฺชาเปตฺวา หตฺเถหิ อุเรหิ จ ปริคฺคเหตฺวา อิตรํ "เอหิ ตาต, ปิตา เต อิโต คโต"ติ วตฺวา สามิเกน คตมคฺเคน คจฺฉนฺตี ตํ วมฺมิกสมีเป กาลกตํ นิปฺปนฺนํ ๔- ทิสฺวา "มํ นิสฺสาย มม สามิโก มโต"ติ โรทนฺตี ปริเทวนฺตี สกลรตฺตึ เทเวน วุฏฺฐตฺตา ชณฺณุกปฺปมาณํ ถนปฺปมาณํ อุทกํ สวนฺตึ อนฺตรามคฺเค นทึ ปตฺวา อตฺตโน มนฺทพุทฺธิตาย ทุพฺพลตาย จ ทฺวีหิ ทารเกหิ สทฺธึ อุทกํ โอตริตุํ อวิสหนฺตี เชฏฺฐปุตฺตํ โอริมตีเร ฐเปตฺวา อิตรํ อาทาย ปรตีรํ คนฺตฺวา สาขาภงฺคํ อตฺถริตฺวา ตตฺถ ปิโลติกจุมฺพฏเก นิปชฺชาเปตฺวา "อิตรสฺส สนฺติกํ คมิสฺสามี"ติ พาลปุตฺตกํ ปหาตุํ อสกฺโกนฺตี ปุนปฺปุนํ นิวตฺเตตฺวา โอโลกยมานา นทึ โอตรติ.

อถสฺสา นทีมชฺฌํ คตกาเล เอโก เสโน ตํ ทารกํ ทิสฺวา "มํสเปสี"ติ สญฺญาย อากาสโต ภสฺสิ. ๑- สา ตํ ทิสฺวา อุโภ หตฺเถ อุกฺขิปิตฺวา "สูสู"ติ ติกฺขตฺตุํ มหาสทฺทํ นิจฺฉาเรสิ. เสโน ทูรภาเวน ตํ อนาทิยนฺโต กุมารํ คเหตฺวาเวหาสํ อุปฺปติ. โอริมตีเร ฐิโต ปุตฺโต อุโภ หตฺเถ อุกฺขิปิตฺวา มหาสทฺทํ นิจฺฉารยมานํ ทิสฺวา "มํ สนฺธาย วทตี"ติ สญฺญาย เวเคน อุทเก ปติ. อิติสฺสา ๒- พาลปุตฺตโก เสเนน นีโต, เชฏฺฐปุตฺโต อุทเกน หโต. สา "เอโก เม ปุตฺโต เสเนน คหิโต, เอโก อุทเกน วูโฬฺห, ปนฺเถ เม ปติ มโต"ติ โรทนฺตี ปริเทวนฺตี คจฺฉนฺตี สาวตฺถิโต อาคจฺฉนฺตํ เอกํ ปุริสํ ทิสฺวา ปุจฺฉิ "กตฺถ วาสิโกสิ ตาตา"ติ. สาวตฺถิ- วาสิโกมฺหิ อมฺมาติ. สาวตฺถิยํ อสุกวีถิยํ อสุกกุลํ นาม อตฺถิ, ตํ ชานาสิ ตาตาติ. ชานามิ อมฺม, ตํ ปน มา ปุจฺฉิ, อญฺญํ ปุจฺฉาติ. อญฺเญน เม ปโยชนํ นตฺถิ, ตเทว ปุจฺฉามิ ตาตาติ. อมฺม ตฺวํ อตฺตโน อนาจิกฺขิตุํ น เทสิ, อชฺช เต สพฺพรตฺตึ เทโว วสฺสนฺโต ทิฏฺโฐติ. ทิฏฺโฐ เม ตาต, มยฺหเมว โส สพฺพรตฺตึ วุฏฺโฐ, ตํ การณํ ปจฺฉา กเถสฺสามิ, เอตสฺมึ ตาว เม เสฏฺฐิเคเห ปวตฺตึ กเถหีติ. อมฺม อชฺช รตฺติยํ เสฏฺฐี จ เสฏฺฐิภริยา จ เสฏฺฐิปุตฺโต จาติ ๓- ตโยปิ ชเน อวตฺถรมานํ เคหํ ปติ, เต เอกจิตฺตกายํ ฌายนฺติ, สฺวายํ ธูโม ปญฺญายติ อมฺมาติ. สา ตสฺมึ ขเณ นิวตฺถวตฺถมฺปิ ปตมานํ น สญฺชานิ. โสกุมฺมตฺตตฺตํ ๔- ปตฺวา ชาต- รูเปเนว:-