ภควโต ปน กสฺสปทสพลสฺส กาเล กิกิสฺส กาสิรญฺโญ สพฺพเชฏฺฐิกา สมณี นาม ธีตา หุตฺวา สตฺถุ สนฺติเก ธมฺมํ สุตฺวา ปฏิลทฺธสํเวคา อคาเรเยว ฐิตา วีสติวสฺสสหสฺสานิ โกมาริพฺรหฺมจริยํ จรนฺตี สมณคุตฺตาทีหิ อตฺตโน ภคินีหิ สทฺธึ รมณียํ ปริเวณํ กาเรตฺวา พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสํฆสฺส นิยฺยาเทสิ. เอวเมว สา ๑- ตตฺถ ตตฺถ ภเว อายตนคตํ อุฬารํ ปุญฺญกมฺมํ กตฺวา สุคตีสุเยว สํสริตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท มทฺทรฏฺเฐ ๒- สาคลนคเร ราชกุเล นิพฺพตฺติ, เขมาติสฺสา นามํ อโหสิ. สุวณฺณวณฺณา กญฺจนสนฺนิภตฺตจา. สา วยปฺปตฺตา พิมฺพิสารรญฺโญ เคหํ คตา สตฺถริ เวฬุวเน วิหรนฺเต รูปมตฺตา หุตฺวา "รูเป โทสํ ทสฺเสตี"ติ สตฺถุ ทสฺสนาย น คจฺฉติ.

ราชา มนุสฺเสหิ เวฬุวนสฺส วณฺเณ ปกาสาเปตฺวา เทวิยา วิหารทสฺสนาย จิตฺตํ อุปฺปาเทสิ. อถ เทวี "วิหารํ ปสฺสิสฺสามี"ติ ราชานํ ปฏิปุจฺฉิ. ราชา "วิหารํ คนฺตฺวา สตฺถารํ อทิสฺวา อาคนฺตุํ น ลภิสฺสสี"ติ วตฺวา ปุริสานํ สญฺญํ อทาสิ "พลกฺกาเรนปิ เทวึ ทสพลํ ทสฺเสถา"ติ. เทวี วิหารํ คนฺตฺวา ทิวสภาคํ เขเปตฺวา นิวตฺเตนฺตี สตฺถารํ อทิสฺวาว คนฺตุํ อารทฺธา. อถ นํ ราชปุริสา อนิจฺฉนฺติมฺปิ สตฺถุ สนฺติกํ นยึสุ. สตฺถา ตํ อาคจฺฉนฺตึ ทิสฺวา อิทฺธิยา เทวจฺฉราสทิสํ อิตฺถึ นิมฺมินิตฺวา ตาลปณฺณํ คเหตฺวา พีชยมานํ อกาสิ. เขมาเทวี ตํ ทิสฺวา จินฺเตสิ "เอวรูปา นาม เทวจฺฉรปฏิภาคา อิตฺถี ๓- ภควโต อวิทูเร ติฏฺฐติ, อหํ เอตาสํ ปริจาริกตายปิ นปฺปโหมิ, มนมฺปิ นิกฺการณา ปาปจิตฺตสฺส วเสน นฏฺฐา"ติ นิมิตฺตํ คเหตฺวา ตเมว อิตฺถึ โอโลกยมานา อฏฺฐาสิ. อถสฺสา ปสฺสนฺติยาว สตฺถุ อธิฏฺฐานพเลน สา อิตฺถี ปฐมวยํ อติกฺกมฺม มชฺฌิมวยมฺปิ อติกฺกมฺม ปจฺฉิมวยํ ปตฺวา ขณฺฑทนฺตา ปลิตเกสา วลิตฺตจา หุตฺวา สทฺธึ ตาลปณฺเณน ปริวตฺติตฺวา ปติ. ตโต ตํ ทิสฺวา ๔- เขมา กตาธิการตฺตา เอวํ จินฺเตสิ

@๔ ฉ.ม. อิเม ปาฐา น ทิสฺสนฺติ "เอวํวิธมฺปิ สรีรํ อีทิสํ วิปตฺตึ ปาปุณิ, มยฺหมฺปิ สรีรํ เอวํคติกเมว ภวิสฺสตี"ติ. อถสฺส จิตฺตวารํ ญตฺวา สตฺถา:-

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๖,๐๗๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. เขมาเถรีคาถา”