"อุปวิชญฺญา คจฺฉนฺตี"ติอาทิกา เทฺว คาถา ปฏาจาราย เถริยา ปวตฺตึ อารพฺภ ภาสิตา. ตตฺถ อุปวิชญฺญา คจฺฉนฺตีติ อุปคตวิชายนกาลา มคฺคํ คจฺฉนฺตี, อปฺปตฺตาว สกํ เคหํ ปนฺเถ วิชายิตฺวาน ปตึ มตํ อทฺทสํ อหนฺติ โยชนา.

กปณิกายาติ วรากาย. อิมา กิร เทฺว คาถา ปฏาจาราย ตทา โสกุมฺมาทปตฺตาย วุตฺตาการสฺส อนุกรณวเสน อิตฺถิภาเว อาทีนววิภาวนตฺถเมว เถริยา วุตฺตา.

อุภยมฺเปตํ อุทาหรณภาเวน อาเนตฺวา อิทานิ อตฺตโน อนุภูตํ ทุกฺขํ วิภาเวนฺตี "ขีณกุลีเน"ติอาทิมาห. ตตฺถ ขีณกุลีเนติ โภคาทีหิ ปาริชุญฺญปตฺตกุลิเก. กปเณติ ปรมอวญฺญาตํ ปตฺเต. อุภยญฺเจตํ อตฺตโน เอว อามนฺตนวจนํ. อนุภูตํ เต ทุกฺขํ อปริมาณนฺติ อิมสฺมึ อตฺตภาเว, อิโต ปุริมตฺตภาเวสุ วา อนปฺปกํ ทุกฺขํ ตยา อนุภวิตํ. อิทานิ ตํ ทุกฺขํ เอกเทเสน วิภชิตฺวา ทสฺเสตุํ "อสฺสู จ เต ปวตฺตนฺ"ติอาทิ วุตฺตํ. ตสฺสตฺโถ:- อิมสฺมึ อนมตคฺเค สํสาเร ปริพฺภมนฺติยา พหุกานิ ชาติสหสฺสานิ โสกาภิภูตาย อสฺสุ จ ปวตฺตํ, อวิเสสิตํ กตฺวา วุตฺตญฺเจตํ, มหาสมุทฺทสฺส อุทกโตปิ พหุกเมว สิยา.