มหึ ชมฺพุทีปมุปนีตํ. โกลฏฺฐิมตฺตคุฬิกา, มาตามาตุเสฺวว นปฺปโหนฺตีติ ชมฺพุทีโปติสงฺขาตํ มหาปฐวึ โกลฏฺฐิมตฺตา พทรฏฺฐิมตฺตา คุฬิกา กตฺวา ตตฺเถเกกา "อยํ เม มาตุ, อยํ เม มาตุมาตู"ติ เอวํ วิภาชิยมาเน ตา คุฬิกา มาตา- มาตูเสฺวว นปฺปโหนฺติ, มาตามาตูสุ อขีณาเสฺวว ปริยนฺติกา ตา คุฬิกา ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺยุํ, น เตฺวว อนมตคฺเค สํสาเร สํสรโต สตฺตสฺส มาตุมาตโรติ. เอวํ ชมฺพุทีปมหึ สํสารสฺส ทีฆภาเวน อุปมาภาเวน อุปนีตํ มนสิกโรหีติ.

ติณกฏฺฐสาขาปลาสนฺติ ติณญฺจ กฏฺฐญฺจ สาขาปลาสญฺจ. อุปนีตนฺติ อุปมา- ภาเวน อุปนีตํ. อนมตคฺคโตติ สํสารสฺส อนมตคฺคภาวโต. จตุรงฺคุลิกา ฆฏิกาติ จตุรงฺคุลปฺปมาณานิ ขณฺฑานิ. ปิตุปิตุเสฺวว นปฺปโหนฺตีติ ปิตุปิตามเหสุ เอว ตา ฆฏิกา นปฺปโหนฺติ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- อิมสฺมึ โลเก สพฺพํ ติณญฺจ กฏฺฐญฺจ สาขาปลาสญฺจ จตุรงฺคุลิกา กตฺวา ตตฺเถเกกา "อยํ เม ปิตุ, อยํ เม ปิตามหสฺสา"ติ วิภาชิยมาเน ตา ฆฏิกาว ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺยุํ, น เตฺวว อนมตคฺเค สํสาเร สํสรโต สตฺตสฺส ปิตุปิตามหาติ, เอวํ ติณญฺจ กฏฺฐญฺจ สาขาปลาสญฺจ สํสารสฺส ทีฆภาเวน อุปนีตํ สราหีติ. อิมสฺมึ ปน ฐาเน:-

"อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ