19. Paññāsanipāta

399. 1. Tālapuṭattheragāthāvaṇṇanā

paññāsanipāte kadā nuhaṃ pabbatakandarāsūti āyasmato tālapuṭattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahe aññatarasmiṃ naṭakule nibbattitvā viññutaṃ patto kulānurūpesu naccaṭṭhānesu nipphattiṃ gantvā sakalajambūdīpe pākaṭo naṭagāmaṇi ahosi. So pañcasatamātugāmaparivāro mahatā naṭavibhavena gāmanigamarājadhānīsu samajjaṃ dassetvā mahantaṃ pūjāsakkāraṃ labhitvā vicaranto rājagahaṃ āgantvā nagara- vāsīnaṃ samajjaṃ dassetvā laddhasammānasakkāro ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisinno bhagavantaṃ etadavoca "sutametaṃ bhante pubbakānaṃ ācariyapācariyānaṃ naṭānaṃ bhāsamānānaṃ `yo so naṭo raṅgamajjhe samajjamajjhe saccālikena janaṃ hāseti rameti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pahāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī'ti. Idha bhagavā kimāhā"ti. Atha naṃ bhagavā tikkhattuṃ paṭikkhipi "mā maṃ etaṃ pucchī"ti. Catutthavāraṃ puṭṭho āha "gāmaṇi ime sattā pakatiyāpi rāgabandhanabaddhā dosabandhanabaddhā mohabandhanabaddhā tesaṃ bhiyyopi rajanīye dosanīye mohanīye dhamme upasaṃharanto pamādetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā niraye upapajjati. Sace panassa evaṃdiṭṭhi hoti "yo so naṭo raṅgamajjhe samajjamajjhe saccālikena janaṃ hāseti rameti, so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pahāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī"ti, sāssa hoti micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhissa ca dvinnaṃ gatīnaṃ aññatarā gati icchitabbā, nirayassa vā tiracchānayoniyā vāti.